Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 42

Devanagari script

भगवानुवाच । वासुदेव महाबाहो तुष्टस्तेऽहं महामते । सत्यसंभाषणादेव वरं वरय सुव्रत

Transliteration

bhagavānuvāca | vāsudeva mahābāho tuṣṭaste'haṃ mahāmate | satyasaṃbhāṣaṇādeva varaṃ varaya suvrata

Translation

Đức Thế Tôn phán: Hỡi Vāsudeva, bậc đại lực và trí tuệ—Ta hoan hỷ nơi ngươi. Chỉ nhờ lời nói chân thật của ngươi, hãy chọn một ân huệ, hỡi người giữ hạnh nguyện thanh cao.

Word by Word

• भगवान्: the Blessed Lord
• भगवान्: Karta (Speaker/Subject)
• Type: Noun
• Root: भगवत् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति; एकवचन (Masculine, Nominative, Singular)

• उवाच: said
• उवाच: Kriyā (Main verb)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect); प्रथम-पुरुष; एकवचन; परस्मैपद (3rd person singular)

• वासुदेव: O Vāsudeva
• वासुदेव: Sambodhana (Address)
• Type: Noun
• Root: वासुदेव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; सम्बोधन-विभक्ति; एकवचन (Vocative, Singular)

• महाबाहो: O mighty-armed one
• महाबाहो: Sambodhana (Address)
• Type: Noun
• Root: महा (प्रातिपदिक) + बाहु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; सम्बोधन-विभक्ति; एकवचन; कर्मधारय-समास (O great-armed one)

• तुष्टः: pleased
• तुष्टः: Karta (Subject complement)
• Type: Adjective
• Root: तुष्ट (प्रातिपदिक; कृदन्त-विशेषण)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति; एकवचन (Masculine, Nominative, Singular)

• ते: with you / of you
• ते: Sambandha (Genitive relation)
• Type: Noun
• Root: त्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-विभक्ति; एकवचन (Genitive, Singular)

• अहम्: I
• अहम्: Karta (Subject)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: प्रथमा-विभक्ति; एकवचन (Nominative, Singular)

• महामते: O great-minded one
• महामते: Sambodhana (Address)
• Type: Noun
• Root: महा (प्रातिपदिक) + मति (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; सम्बोधन-विभक्ति; एकवचन; कर्मधारय-समास (O great-minded one)

• सत्यसंभाषणात्: from truthful speaking
• सत्यसंभाषणात्: Hetu (Cause)
• Type: Noun
• Root: सत्य (प्रातिपदिक) + संभाषण (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; पञ्चमी-विभक्ति; एकवचन; तत्पुरुष-समास (from truthful speech)

• एव: indeed
• एव: Nipāta (Emphasis)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अव्यय; अवधारणार्थक निपात (particle of emphasis: ‘indeed/only’)

• वरम्: a boon
• वरम्: Karma (Object)
• Type: Noun
• Root: वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया-विभक्ति; एकवचन (Accusative, Singular)

• वरय: choose
• वरय: Kriyā (Main verb)
• Type: Verb
• Root: वृ (धातु; ‘choose’)
• Form: लोट्-लकार (Imperative); मध्यम-पुरुष; एकवचन; परस्मैपद (2nd person singular)

• सुव्रत: O virtuous one
• सुव्रत: Sambodhana (Address)
• Type: Noun
• Root: सु (उपसर्ग/प्रातिपदिक) + व्रत (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; सम्बोधन-विभक्ति; एकवचन; कर्मधारय-समास (O one of good vows)

Speaker

Śiva (Bhagavān/Maheśvara)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra (frame)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Vāsudeva/Keśava

Visual Art Cues

Scene: Śiva, pleased, addresses Vāsudeva with affectionate honorifics and invites him to choose a boon; the scene radiates grace and moral approval.

Characters & Entities

• Śiva
• Vāsudeva (Viṣṇu/Kṛṣṇa)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Truthful speech (satya) is itself a powerful sādhana that attracts divine pleasure and blessings.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No specific tīrtha is named in this verse; it emphasizes dharma (satya) within the Arbudakhaṇḍa narrative.

What ritualistic prescription is mentioned?

Truthful speech is upheld as a dharmic discipline; no external ritual (snāna/dāna/japa) is specified here.