Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 3

Devanagari script

तत्र श्राद्धं तु यः कुर्याच्छयने बोधने हरेः । आकल्पं पितरस्तस्य तृप्तिं यांति नराधिप

Transliteration

tatra śrāddhaṃ tu yaḥ kuryācchayane bodhane hareḥ | ākalpaṃ pitarastasya tṛptiṃ yāṃti narādhipa

Translation

Tâu đại vương, ai làm lễ śrāddha tại đó—vào lúc Hari an nghỉ và lúc Ngài thức dậy—thì tổ tiên người ấy được thỏa mãn cho đến tận cùng thời đại.

Word by Word

• तत्र: there
• तत्र: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय; देशवाचक (there)

• श्राद्धम्: śrāddha rite
• श्राद्धम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: श्राद्ध (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन

• तु: indeed
• तु: Sambandha (Discourse particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: अव्यय; अवधान/विरोध/अन्वयार्थक निपात (but/indeed)

• यः: whoever
• यः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन; सम्बन्धबोधक सर्वनाम (relative pronoun)

• कुर्यात्: should perform
• कुर्यात्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), प्रथम-पुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद

• शयने: at (Hari’s) sleeping (time)
• शयने: Adhikarana (Time/occasion/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: शयन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन

• बोधने: at (Hari’s) awakening
• बोधने: Adhikarana (Time/occasion/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: बोधन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन

• हरेः: of Hari (Viṣṇu)
• हरेः: Sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: हरि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive/6th), एकवचन

• आकल्पम्: until the end of the kalpa
• आकल्पम्: Kala (Duration/काल)
• Type: Indeclinable
• Root: आकल्प (प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययीभाववत् क्रियाविशेषणरूप; द्वितीया-एकवचनरूपेण अव्ययप्रयोग (up to the end of a kalpa)

• पितरः: the ancestors
• पितरः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पितृ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), बहुवचन

• तस्य: of him
• तस्य: Sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसक, षष्ठी-विभक्ति (Genitive/6th), एकवचन; सर्वनाम

• तृप्तिम्: satisfaction
• तृप्तिम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तृप्ति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन

• यान्ति: attain
• यान्ति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: या (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), प्रथम-पुरुष (3rd person), बहुवचन; परस्मैपद

• नराधिप: O king
• नराधिप: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: नर + अधिप (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति (Vocative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (नराणाम् अधिपः)

Speaker

Pulastya

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Cakra Tīrtha

Type: ghat

Skanda Dialogue

Listener: Narādhipa / nṛpa (king)

Visual Art Cues

Scene: A pilgrim-king offers piṇḍa and tilodaka at a sacred water-edge; Viṣṇu’s śayana/bodhana is suggested by a symbolic Śeṣa couch and awakening conch; pitṛs appear as luminous ancestors receiving offerings.

Characters & Entities

• Hari (Viṣṇu)
• Pitṛs (ancestors)
• Cakra-tīrtha (context)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Timing sacred rites with Viṣṇu’s holy observances and performing them at a tīrtha brings enduring benefit to one’s ancestors.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Cakra-tīrtha, where śrāddha is especially efficacious.

What ritualistic prescription is mentioned?

Perform śrāddha at Cakra-tīrtha specifically during Hari’s śayana (reclining) and bodhana (awakening) observance times.