सरस्वत्युवाच । कस्मात्त्वं खिद्यसे विप्र विरक्त इव भाससे । कस्मान्न हृष्यसि हृदा कस्मादत्र त्वमागतः । वद शीघ्रं महाभाग तवांतिके वसाम्यहम्
sarasvatyuvāca | kasmāttvaṃ khidyase vipra virakta iva bhāsase | kasmānna hṛṣyasi hṛdā kasmādatra tvamāgataḥ | vada śīghraṃ mahābhāga tavāṃtike vasāmyaham
Sarasvatī phán: “Này vị Bà-la-môn, vì sao ông sầu khổ? Vì sao ông trông như đã lìa bỏ mọi sự? Vì sao lòng ông chẳng hoan hỷ? Vì sao ông đến nơi này? Hãy nói mau, hỡi người hữu phúc—vì ta ở ngay gần bên ông.”
Sarasvatī
Tirtha: अर्बुद-गिरि-देवी-सान्निध्य-स्थल (कथानुसार)
Type: kshetra
Listener: पिण्डोदक (ब्राह्मण)
Scene: सरस्वती संवाद-मुद्रा में, मुख पर सौम्य जिज्ञासा; हाथ में वीणा/पुस्तक; साधक सामने; दृश्य में निकटता और संरक्षण का भाव।
The divine not only grants boons but first diagnoses the inner condition—sorrow, detachment, and the motive for coming to a sacred place.
The setting is the Arbuda sacred region; Sarasvatī indicates her abiding presence there, preparing for the tīrtha’s praise.
No explicit rite here; it is a dialogic prelude to the boon and later tīrtha-snāna instructions.