Previous Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 28

पुलस्त्य उवाच । एवमुक्त्वा विरूपाक्षस्तत्रैवांतरधीयत । चन्द्रोऽपि बुभुजे सर्वाः पत्नीश्च दक्षसंभवाः

pulastya uvāca | evamuktvā virūpākṣastatraivāṃtaradhīyata | candro'pi bubhuje sarvāḥ patnīśca dakṣasaṃbhavāḥ

Pulastya nói: “Nói xong như vậy, Virūpākṣa (Śiva) liền ẩn mất ngay tại đó. Còn Candra cũng hưởng thụ tất cả các người vợ sinh từ Dakṣa (tức các con gái của Dakṣa).”

पुलस्त्यःPulastya
पुलस्त्यः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootपुलस्त्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष, एकवचन, परस्मैपद
एवम्thus
एवम्:
Sambandha (Manner/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootएवम् (अव्यय)
Formअव्यय; प्रकारवाचक (thus)
उक्त्वाhaving said
उक्त्वा:
Kriya (Prior action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formकृदन्त; त्वा-प्रत्ययान्त (क्त्वान्त-अव्यय/gerund), पूर्वकालिक-क्रिया (having said)
विरूपाक्षःVirūpākṣa
विरूपाक्षः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootविरूपाक्ष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक (there)
एवindeed
एव:
Sambandha (Emphasis/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय; अवधारणार्थक (indeed/just)
अन्तर्धीयतdisappeared
अन्तर्धीयत:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootअन्तर्-धा (धातु)
Formलङ्-लकार (Imperfect/Past), प्रथम-पुरुष, एकवचन, आत्मनेपद; (अन्तर्धा = to disappear)
चन्द्रःthe Moon
चन्द्रः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootचन्द्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
अपिalso
अपि:
Sambandha (Addition/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय/अपि-कार (also)
बुभुजेenjoyed, took (as wives)
बुभुजे:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootभुज् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष, एकवचन, आत्मनेपद
सर्वाःall
सर्वाः:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), बहुवचन; विशेषण (qualifying ‘पत्नीः’)
पत्नीःwives
पत्नीः:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootपत्नी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन
and
:
Sambandha (Coordination/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय (and)
दक्ष-सम्भवाःborn of Dakṣa
दक्ष-सम्भवाः:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootदक्ष (प्रातिपदिक) + सम्भव (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (‘दक्षस्य सम्भवाः’ = born of Dakṣa); ‘पत्नीः’ इत्यस्य विशेषण (appositional)

Pulastya

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra (scene marker)

Type: kshetra

Listener: A king (nṛpaśreṣṭha)

Scene: Śiva as Virūpākṣa stands at the tīrtha after speaking; his form dissolves into light/space. Nearby, Candra is shown with a crescent aura, surrounded by Dakṣa’s daughters (the Nakṣatras) in a mythic tableau.

P
Pulastya
V
Virūpākṣa (Śiva)
C
Candra
D
Dakṣa
D
Dakṣa’s daughters

FAQs

The māhātmya is anchored in purāṇic narrative: divine speech sanctifies a place, and cosmic events and relationships frame the tīrtha’s fame.

The passage concludes the Prabhāsatīrtha episode within Arbuda Khaṇḍa.

No direct prescription here; it transitions from Śiva’s boon to narrative context about Candra.