Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 15

Devanagari script

अंबरीष उवाच । राजा त्वं सर्वदेवानां त्रैलोक्यस्य तथेश्वरः । सप्तद्वीपवती राजा अहं वृत्रनिषूदन

Transliteration

aṃbarīṣa uvāca | rājā tvaṃ sarvadevānāṃ trailokyasya tatheśvaraḥ | saptadvīpavatī rājā ahaṃ vṛtraniṣūdana

Translation

Ambārīṣa thưa: “Ngài là vua của hết thảy chư thiên, thật là Chúa tể của ba cõi. Còn tôi chỉ là vua trên mặt đất có bảy châu, hỡi Đấng diệt Vṛtra.”

Word by Word

• अंबरीषः: Ambarīṣa
• अंबरीषः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अंबरीष (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट् (perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद; धातु: वच् (वचने)

• राजा: (you are) king
• राजा: Karta (Predicate/कर्ता-समानााधिकरण)
• Type: Noun
• Root: राजन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विधेय (predicate nominative)

• त्वम्: you
• त्वम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: मध्यमपुरुष-सर्वनाम, प्रथमा, एकवचन

• सर्वदेवानाम्: of all gods
• सर्वदेवानाम्: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: सर्वदेव (प्रातिपदिक; सर्व+देव)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी, बहुवचन

• त्रैलोक्यस्य: of the three worlds
• त्रैलोक्यस्य: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: त्रैलोक्य (प्रातिपदिक; त्रि+लोक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन

• तथा: likewise
• तथा: Sambandha (Adverbial)
• Type: Indeclinable
• Root: तथा (अव्यय)
• Form: प्रकारवाचक अव्यय (adverb: ‘so/likewise’)

• ईश्वरः: lord
• ईश्वरः: Karta (Predicate/कर्ता-समानााधिकरण)
• Type: Noun
• Root: ईश्वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विधेय (predicate nominative)

• सप्तद्वीपवती: (the earth) having seven continents
• सप्तद्वीपवती: Karta (Predicate/कर्ता-समानााधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: सप्त-द्वीप-वती (प्रातिपदिक; सप्त + द्वीप + वत्/वती)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण (implied: पृथिवी)

• राजा: king
• राजा: Karta (Predicate/कर्ता-समानााधिकरण)
• Type: Noun
• Root: राजन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विधेय (predicate nominative)

• अहम्: I
• अहम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: उत्तमपुरुष-सर्वनाम, प्रथमा, एकवचन

• वृत्रनिषूदन: O slayer of Vṛtra
• वृत्रनिषूदन: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: वृत्र-निषूदन (प्रातिपदिक; वृत्र + निषूदन)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन

Speaker

Ambārīṣa

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Arbuda (Arbudācala)

Type: peak

Skanda Dialogue

Listener: Indra (Vṛtra-niṣūdana)

Visual Art Cues

Scene: A royal sage-king Ambārīṣa addresses Indra with calm dignity: Indra enthroned with celestial regalia; Ambārīṣa in earthly royal attire yet with ascetic serenity, hands in respectful gesture, emphasizing cosmic hierarchy.

Characters & Entities

• Ambārīṣa
• Indra (Vṛtraniṣūdana)
• Trailokya
• Sapta-dvīpa (seven continents)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Even vast sovereignty—celestial or terrestrial—is still a limited attainment; the devotee’s horizon is set beyond dominion toward the highest good.

Which specific holy site (Tīrtha) is glorified here?

No specific tīrtha is named; the verse continues the moral-theological dialogue within the Arbuda-khaṇḍa narrative frame.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; it contrasts realms of rulership to underscore the limited value of worldly boons.