Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 1

Devanagari script

पुलस्त्य उवाच । ततो गच्छेन्नृपश्रेष्ठ रूपतीर्थमनुत्तमम् । सर्वपापहरं नॄणां रूपसौभण्यदायकम्

Transliteration

pulastya uvāca | tato gacchennṛpaśreṣṭha rūpatīrthamanuttamam | sarvapāpaharaṃ nṝṇāṃ rūpasaubhaṇyadāyakam

Translation

Pulastya nói: “Bấy giờ, hỡi bậc vua tối thượng, người ta nên đến Rūpatīrtha vô song—nơi trừ diệt mọi tội lỗi cho nhân gian và ban cho vẻ đẹp cùng ánh quang cát tường.”

Word by Word

• पुलस्त्यः: Pulastya
• पुलस्त्यः: कर्ता (Speaker)
• Type: Noun
• Root: पुलस्त्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन (Masculine, Nominative, Singular)

• उवाच: said
• उवाच: क्रिया (Said)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद (3rd person singular)

• ततः: then
• ततः: सम्बन्ध (Adverbial)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: अव्यय; क्रमवाचक (then)

• गच्छेत्: should go
• गच्छेत्: क्रिया (Predicate verb)
• Type: Verb
• Root: गम् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद (3rd person singular; injunctive sense: 'should go')

• नृपश्रेष्ठ: O best of kings
• नृपश्रेष्ठ: सम्बोधन (Address)
• Type: Noun
• Root: नृप (प्रातिपदिक) + श्रेष्ठ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन विभक्ति, एकवचन; कर्मधारय (श्रेष्ठः नृपः) (Vocative, Singular)

• रूपतीर्थम्: the Rūpa-tīrtha
• रूपतीर्थम्: कर्म (Goal/object of motion)
• Type: Noun
• Root: रूप (प्रातिपदिक) + तीर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुष (रूपस्य तीर्थम् / रूप-नामकं तीर्थम्) (Neuter, Accusative, Singular)

• अनुत्तमम्: unsurpassed; excellent
• अनुत्तमम्: विशेषण (Qualifier of रूपतीर्थम्)
• Type: Adjective
• Root: अनुत्तम (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, एकवचन (Neuter, Accusative, Singular)

• सर्वपापहरम्: removing all sins
• सर्वपापहरम्: विशेषण (Qualifier of रूपतीर्थम्)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक) + पाप (प्रातिपदिक) + हर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुष (सर्वाणि पापानि हरति इति) (Neuter, Accusative, Singular)

• नॄणाम्: of people
• नॄणाम्: सम्बन्ध (Genitive: of men)
• Type: Noun
• Root: नृ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी विभक्ति, बहुवचन (Masculine, Genitive, Plural)

• रूपसौभण्यदायकम्: bestowing beauty and good fortune
• रूपसौभण्यदायकम्: विशेषण (Qualifier of रूपतीर्थम्)
• Type: Adjective
• Root: रूप (प्रातिपदिक) + सौभण्य (प्रातिपदिक) + दायक (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुष (रूपं सौभण्यं च ददाति इति) (Neuter, Accusative, Singular)

Speaker

Pulastya

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Rūpatīrtha

Type: kund

Skanda Dialogue

Listener: nṛpaśreṣṭha (best of kings)

Visual Art Cues

Scene: A pilgrim path leading to Rūpatīrtha—clear waters and a small shrine—where seekers arrive for purification and a luminous, auspicious radiance symbolized as a gentle glow on the face and body.

Characters & Entities

• Pulastya
• Rūpatīrtha
• king (listener)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Pilgrimage to a sanctified tīrtha purifies past wrongdoing and supports auspicious transformation in life.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Rūpatīrtha, described as anuttama (unsurpassed).

What ritualistic prescription is mentioned?

A pilgrimage injunction—‘one should go’ to Rūpatīrtha (implying customary snāna and worship at the site).