Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 9

Devanagari script

ऋषय ऊचुः । अन्यस्मिन्दिवसे तत्र कस्मिन्काले रघूत्तमः । संप्राप्तस्तस्य किं दुःखं संजातं तत्प्रकीर्तय

Transliteration

ṛṣaya ūcuḥ | anyasmindivase tatra kasminkāle raghūttamaḥ | saṃprāptastasya kiṃ duḥkhaṃ saṃjātaṃ tatprakīrtaya

Translation

Các bậc ṛṣi thưa rằng: “Vào một ngày khác tại đó, bậc tối thượng của dòng Raghu (Rāma) đến vào lúc nào? Và khi ấy nỗi sầu nào đã khởi lên nơi Ngài—xin kể tường tận.”

Word by Word

• ऋषयः: sages
• ऋषयः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: ऋषि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन (masc. nom. pl.)

• ऊचुः: said
• ऊचुः: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट् (परोक्शभूत/Perfect), प्रथमपुरुष, बहुवचन, परस्मैपद

• अन्यस्मिन्: on another
• अन्यस्मिन्: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: अन्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन (locative sg.); विशेषण

• दिवसे: day
• दिवसे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: दिवस (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन (masc. loc. sg.)

• तत्र: there
• तत्र: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: देशवाचक-अव्यय (adverb: there)

• कस्मिन्: in which
• कस्मिन्: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: किम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन (locative sg.); प्रश्नवाचक

• काले: time
• काले: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: काल (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन (masc. loc. sg.)

• रघूत्तमः: Raghūttama (best of Raghu’s line)
• रघूत्तमः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: रघु + उत्तम (प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-तत्पुरुष (रघोः उत्तमः); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (masc. nom. sg.)

• संप्राप्तः: having arrived
• संप्राप्तः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: सम्-प्र-आप् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (past participle); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (masc. nom. sg.)

• तस्य: of him
• तस्य: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन (genitive sg.)

• किम्: what
• किम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: किम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन (neuter nom./acc. sg.); प्रश्नवाचक

• दुःखम्: sorrow
• दुःखम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: दुःख (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन (neuter nom./acc. sg.)

• संजातम्: arisen
• संजातम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: सम्-जा (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (past participle); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन (neuter nom./acc. sg.)

• तत्: that
• तत्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन (neuter acc. sg.)

• प्रकीर्तय: tell/proclaim
• प्रकीर्तय: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र-कीर्त् (धातु)
• Form: लोट् (आज्ञार्थ/imperative), मध्यमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद

Speaker

Ṛṣayaḥ (Sages)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Rāmeśvara (contextual)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Sūta (as respondent)

Visual Art Cues

Scene: A circle of sages seated in a forest hermitage, leaning forward in curiosity, asking the narrator to recount Rāma’s arrival time and the sorrow that arose.

Characters & Entities

• Rāma (Raghūttama)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Dharma is understood through careful listening to sacred narration; inquiry into a righteous king’s trials becomes a doorway to tīrtha-māhātmya teaching.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

This verse is a narrative prompt within the Tīrthamāhātmya of Nāgara Khaṇḍa; the specific tīrtha is not named in this single shloka.

What ritualistic prescription is mentioned?

None in this shloka; it introduces a question requesting the account of events.