Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 45

Devanagari script

ततस्तं भोजयामास श्रद्धापूतेन चेतसा । स्वयमेवाग्रतः स्थित्वा मृष्टान्नैर्विविधैः शुभैः

Transliteration

tatastaṃ bhojayāmāsa śraddhāpūtena cetasā | svayamevāgrataḥ sthitvā mṛṣṭānnairvividhaiḥ śubhaiḥ

Translation

Bấy giờ, với tâm đã được thanh tịnh bởi đức tin, ông đích thân dâng bữa cho vị hiền sĩ. Tự mình đứng trước, ông kính cẩn phụng sự nhiều món ăn cát tường, được nấu nướng tinh sạch và ngon lành.

Word by Word

• ततः: then
• ततः: Avyaya (Connector/अव्यय)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय; तद्-प्रातिपदिकात्)
• Form: अव्यय; अनन्तरार्थक (then/thereupon)

• तम्: him
• तम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन; सर्वनाम (him)

• भोजयामास: fed; caused to eat
• भोजयामास: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: भुज् (धातु)
• Form: लिट् (perfect), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपद; णिच्-प्रयोजक (causative) ‘caused to eat/fed’

• श्रद्धापूतेन: with (a mind) purified by faith
• श्रद्धापूतेन: Karana (Instrument/करण)
• Type: Adjective
• Root: श्रद्धा (प्रातिपदिक) + पूत (प्रातिपदिक/कृदन्त)
• Form: नपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग (चेतस्-सम्बन्धे), तृतीया (3), एकवचन; तत्पुरुषः—‘श्रद्धया पूतः’ (purified by faith)

• चेतसा: with mind
• चेतसा: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: चेतस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3), एकवचन

• स्वयम्: himself
• स्वयम्: Avyaya (Adverbial/अव्यय)
• Type: Indeclinable
• Root: स्वयम् (अव्यय)
• Form: अव्यय; आत्मनः (oneself)

• एव: indeed
• एव: Avyaya (Emphasis/अव्यय)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अव्यय; अवधारणार्थक (indeed/only)

• अग्रतः: in front
• अग्रतः: Adhikarana (Place/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: अग्रतः (अव्यय; अग्र-प्रातिपदिकात्)
• Form: अव्यय; देशवाचक (in front)

• स्थित्वा: having stood
• स्थित्वा: Kriya-viseshana (Converb/क्रियाविशेषण)
• Type: Verb
• Root: स्था (धातु)
• Form: क्त्वान्त-अव्ययकृदन्त (absolutive); ‘having stood’

• मृष्टान्नैः: with delicious foods
• मृष्टान्नैः: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: मृष्ट (प्रातिपदिक/कृदन्त) + अन्न (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3), बहुवचन; कर्मधारयः—‘मृष्टं अन्नम्’ (choice/delicious food)

• विविधैः: various
• विविधैः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: विविध (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग, तृतीया (3), बहुवचन; विशेषण

• शुभैः: auspicious; fine
• शुभैः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: शुभ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग, तृतीया (3), बहुवचन; विशेषण

Speaker

Narrator (implied, continuing the story)

Visual Art Cues

Scene: The ruler stands before the seated sage, personally serving multiple dishes; the sage receives calmly; the atmosphere is pure, orderly, and auspicious.

Characters & Entities

• Rāma (implied)
• Muni (Durvāsā context implied)
• Śraddhā (faith)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Hospitality becomes spiritually potent when performed with śraddhā (faith) and personal attentiveness.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The act is narrated within a Rāma-mandira sacred setting in the Nāgara Khaṇḍa’s Tīrthamāhātmāya framework.

What ritualistic prescription is mentioned?

Serving भोजन (food) respectfully and directly, with faith—an implied rule of proper guest-worship.