Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 16

Devanagari script

तस्यैवमुपविष्टस्य मंत्रस्थाने महात्मनः । बहुत्वादिष्टलोकस्य न रहस्यं प्रजायते

Transliteration

tasyaivamupaviṣṭasya maṃtrasthāne mahātmanaḥ | bahutvādiṣṭalokasya na rahasyaṃ prajāyate

Translation

Khi bậc đại tâm ấy ngồi như vậy tại nơi nghị sự, vì có quá nhiều người được ưu ái hiện diện, nên không thể giữ được điều bí mật.

Word by Word

• तस्य: of him
• तस्य: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, षष्ठी-विभक्तिः (6th/Genitive), एकवचनम्; सर्वनाम

• एवम्: thus
• एवम्: Kriya-visheshaṇa (Adverbial)
• Type: Indeclinable
• Root: एवम् (अव्यय)
• Form: अव्यय; प्रकारवाचक क्रियाविशेषण (adverb of manner)

• उपविष्टस्य: of (one) seated
• उपविष्टस्य: Visheshana (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: उप-√विश् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकृदन्त (क्त/PPP); पुंलिङ्गे, षष्ठी-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणम् (seated)

• मन्त्रस्थाने: in the place of counsel/secret talk
• मन्त्रस्थाने: Adhikaraṇa (Locative/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: मन्त्र-स्थान (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, सप्तमी-विभक्तिः (7th/Locative), एकवचनम्; मन्त्रस्य स्थानम् इति षष्ठी-तत्पुरुषः

• महात्मनः: of the great-souled one
• महात्मनः: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: महात्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, षष्ठी-विभक्तिः, एकवचनम्; महा आत्मा यस्य सः इति कर्मधारय-समासः

• बहुत्वात्: because of the multitude
• बहुत्वात्: Hetu (Cause/हेतु)
• Type: Noun
• Root: बहुत्व (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, पञ्चमी-विभक्तिः (5th/Ablative), एकवचनम्; हेत्वर्थे (cause)

• इष्टलोकस्य: of the dear/desired people
• इष्टलोकस्य: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: इष्ट-लोक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, षष्ठी-विभक्तिः, एकवचनम्; इष्टः लोकः इति कर्मधारयः

• न: not
• न: Pratiṣedha (Negation)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेधार्थक-अव्यय (negation particle)

• रहस्यम्: a secret
• रहस्यम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: रहस्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः (1st/Nominative), एकवचनम्

• प्रजायते: arises/comes into being
• प्रजायते: Kriya (Verb)
• Type: Verb
• Root: प्र-√जन् (धातु)
• Form: लट्-लकारः (Present), प्रथमपुरुषः (3rd person), एकवचनम्; आत्मनेपदम्

Speaker

Sūta (contextual narration)

Visual Art Cues

Scene: A great-souled figure seated in the mantrasthāna (council-place) while many courtiers and favored onlookers crowd around, making true secrecy impossible; tension between sacred counsel and public spectacle.

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

It underscores discernment: dharmic counsel can be compromised without proper setting and restraint among attendants.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No tīrtha is named in this verse.

What ritualistic prescription is mentioned?

None.