Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 25

राजोवाच । ममायं संमतः पुत्रो ग्रस्तः कुष्ठेन केशव । बालोऽपि तत्कुरुष्वास्य कुष्ठव्याधिपरिक्षयम्

rājovāca | mamāyaṃ saṃmataḥ putro grastaḥ kuṣṭhena keśava | bālo'pi tatkuruṣvāsya kuṣṭhavyādhiparikṣayam

Vua thưa: “Ôi Keśava, đứa con yêu dấu của trẫm đã bị bệnh phong (cùṣṭha) bám chặt. Dẫu còn thơ ấu, xin Ngài khiến bệnh phong ấy nơi nó được dứt sạch hoàn toàn.”

राजाthe king
राजा:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootराजन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकार (परोक्षभूत/Perfect), प्रथम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्
ममmy
मम:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम
अयम्this
अयम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम
संमतःbeloved/approved
संमतः:
Visheshana (Adjectival/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसम्-मत्/मन् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त ‘approved/dear’
पुत्रःson
पुत्रः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootपुत्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
ग्रस्तःafflicted/seized
ग्रस्तः:
Visheshana (Adjectival/विशेषण)
TypeAdjective
Rootग्रस् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त ‘seized/afflicted’
कुष्ठेनby leprosy
कुष्ठेन:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootकुष्ठ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; करण (by/with)
केशवO Keśava
केशव:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootकेशव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन; विशेष-नाम (Viṣṇu)
बालःa boy/child
बालः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootबाल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
अपिeven
अपि:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय; निपात (even/also)
तत्that
तत्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम; कर्मरूपेण (that [thing])
कुरुष्वdo (please do)
कुरुष्व:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formलोट्-लकार (आज्ञार्थ/imperative), मध्यम-पुरुष, एकवचन; आत्मनेपदम्
अस्यof him/for him
अस्य:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम
कुष्ठव्याधिपरिक्षयम्complete destruction of the leprosy-disease
कुष्ठव्याधिपरिक्षयम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootकुष्ठ (प्रातिपदिक) + व्याधि (प्रातिपदिक) + परि-क्षय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; समासः—कुष्ठव्याधेः परिक्षयः इति षष्ठी-तत्पुरुषः

The King (rājā)

Tirtha: कामिक-क्षेत्र

Type: kshetra

Listener: Keśava/Janārdana

Scene: राजा हाथ जोड़कर केशव से निवेदन करता—पुत्र का चित्र/उपस्थिति संकेत; राजा की आँखों में करुणा, केशव शांत और वरद

K
Keśava (Viṣṇu)
P
putra (son)
K
kuṣṭha (leprosy)

FAQs

A parent’s compassionate, faith-filled prayer is presented as a dharmic motive for seeking divine intervention.

The request is made in the context of the sacred kṣetra where the king performed tapas and received darśana.

A direct supplication (prārthanā) for roga-nivṛtti (cessation of disease); no additional rite is detailed in this verse.