Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 21

पूर्वकर्मविपाकेन स बालोऽपि च तत्सुतः । कुष्ठव्याधिसमाक्रांतः पितृमातृसुदुःखदः

pūrvakarmavipākena sa bālo'pi ca tatsutaḥ | kuṣṭhavyādhisamākrāṃtaḥ pitṛmātṛsuduḥkhadaḥ

Do quả chín của nghiệp xưa, người con ấy—dẫu còn thơ ấu—vẫn bị bệnh phong cùi hành hạ, khiến cha mẹ đau khổ tột cùng.

पूर्वकर्मविपाकेनby the fruition of former karma
पूर्वकर्मविपाकेन:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootपूर्व (प्रातिपदिक) + कर्म (प्रातिपदिक) + विपाक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण), एकवचन; समासः—पूर्वकर्मणः विपाकः इति षष्ठी-तत्पुरुषः; अर्थे करणम् (instrumental)
सःhe
सः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम
बालःa boy/child
बालः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootबाल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
अपिeven/also
अपि:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय; निपात (particle) — ‘even/also’
and
:
Sambandha (Conjunction/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय-बोधक (conjunction)
तत्सुतःhis son
तत्सुतः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतत् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + सुत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः—तस्य सुतः इति षष्ठी-तत्पुरुषः
कुष्ठव्याधिसमाक्रान्तःafflicted by the disease of leprosy
कुष्ठव्याधिसमाक्रान्तः:
Visheshana (Adjectival/विशेषण)
TypeAdjective
Rootकुष्ठ (प्रातिपदिक) + व्याधि (प्रातिपदिक) + सम्-आ-क्रम् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त भूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle) ‘समाक्रान्त’; समासः—कुष्ठव्याधिना समाक्रान्तः इति तृतीया-तत्पुरुषः (अन्तर्गत)
पितृमातृसुदुःखदःcausing great sorrow to father and mother
पितृमातृसुदुःखदः:
Visheshana (Adjectival/विशेषण)
TypeAdjective
Rootपितृ (प्रातिपदिक) + मातृ (प्रातिपदिक) + सु-दुःख (प्रातिपदिक) + द (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः—पितृमातृभ्यां सुदुःखं ददाति इति चतुर्थी-तत्पुरुष/उपपद-तत्पुरुष (दः = ‘giver’)

Sūta

Tirtha: कामिक-क्षेत्र (अस्पष्ट नाम)

Type: kshetra

Listener: null

Scene: राजकुल का बालक कुष्ठ-पीड़ित; माता-पिता शोकाकुल; राजमहल/आश्रम-परिसर में करुण वातावरण, वैद्य/सेवक दूर खड़े

S
Suvarcā
A
Ambarīṣa

FAQs

Suffering is framed through karma-vipāka, preparing the narrative ground for purification and healing through tīrtha and divine grace.

The Gomukha-tīrtha context continues; the child’s affliction becomes the catalyst for the tīrtha’s salvific fame.

None explicitly here; it sets up the need for a remedial sacred act (typically tīrtha-snāna) in the subsequent narrative.