Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 12

Devanagari script

नंदिवर्धन इत्येष द्वितीयः परिकीर्तितः । वसिष्ठाश्रमजो रन्ध्रस्ते न कृत्स्नः प्रपूरितः

Transliteration

naṃdivardhana ityeṣa dvitīyaḥ parikīrtitaḥ | vasiṣṭhāśramajo randhraste na kṛtsnaḥ prapūritaḥ

Translation

Ngọn núi thứ hai được tôn xưng là Nandivardhana. Khe nứt nối với đạo tràng của hiền thánh Vasiṣṭha vẫn chưa được lấp đầy trọn vẹn.

Word by Word

• नंदिवर्धनः: Nandivardhana
• नंदिवर्धनः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: नन्दि + वर्धन (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• इति: thus/so called
• इति: Sambandha (Quotation marker/इत्यर्थ)
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)
• Form: अव्यय; उद्धरण/इत्यर्थक-निपात (quotative particle)

• एषः: this (one)
• एषः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सर्वनाम

• द्वितीयः: second
• द्वितीयः: Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: द्वितीय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण

• परिकीर्तितः: is proclaimed
• परिकीर्तितः: Kriyā (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: परि + कीर्त् (धातु) → परिकीर्तित (कृदन्त, क्त-प्रत्यय)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त, पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मणि-प्रयोगे विधेय

• वसिष्ठाश्रमजः: born from Vasiṣṭha’s hermitage
• वसिष्ठाश्रमजः: Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: वसिष्ठ + आश्रम + ज (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; पञ्चमी-तत्पुरुषार्थे (वसिष्ठस्य आश्रमात् जातः)

• रन्ध्रः: a hole/cavity
• रन्ध्रः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: रन्ध्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• ते: your
• ते: Sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम

• न: not
• न: Sambandha (Negation/निषेध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: अव्यय; निषेध-निपात (negation)

• कृत्स्नः: entire/complete
• कृत्स्नः: Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: कृत्स्न (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण

• प्रपूरितः: was filled up
• प्रपूरितः: Kriyā (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र + पूर् (धातु) → प्रपूरित (कृदन्त, क्त-प्रत्यय)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त, पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मणि-प्रयोगे विधेय (was filled)

Speaker

Unnamed narrator (contextual voice within the Sūta-led narration)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Nandivardhana

Type: peak

Visual Art Cues

Scene: A forested mountain named Nandivardhana rises near Vasiṣṭha’s hermitage; a visible cleft in rock leads toward the āśrama, shown as not fully sealed—like a sacred scar in the earth.

Characters & Entities

• Nandivardhana
• Vasiṣṭha
• Āśrama (hermitage)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Sacred places are mapped through ṛṣi-associations; the hermitage of a sage sanctifies the very features of the land.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The chapter’s tīrtha-complex (around Nāga-bila/Hāṭakeśvara) is praised, with Vasiṣṭha’s āśrama serving as a sanctifying landmark.

What ritualistic prescription is mentioned?

No explicit rite is prescribed here; the verse identifies sacred topography tied to Vasiṣṭha.