Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 10

Devanagari script

ततश्च भगवान्विष्णुर्ज्ञात्वा तां भगिनीं तथा । मातरं पितरं चैव तथा दुःखसमन्वितौ

Transliteration

tataśca bhagavānviṣṇurjñātvā tāṃ bhaginīṃ tathā | mātaraṃ pitaraṃ caiva tathā duḥkhasamanvitau

Translation

Bấy giờ Đức Bhagavān Viṣṇu, thấu hiểu cảnh ngộ của người em gái ấy, lại thấy cả mẹ lẫn cha đều chìm trong sầu khổ, (liền khởi tâm định ra tay cứu giúp).

Word by Word

• ततः: thereafter
• ततः: Sambandha (Discourse/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: तस्मात्/अनन्तरम् इत्यर्थक-अव्ययम् (adverb: then/thereafter)

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक-निपातः (conjunction)

• भगवान्: the Blessed Lord
• भगवान्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: भगवत् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम् — Masculine, Nominative, Singular

• विष्णुः: Viṣṇu
• विष्णुः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: विष्णु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम् — Masculine, Nominative, Singular

• ज्ञात्वा: having known
• ज्ञात्वा: Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: ज्ञा (धातु)
• Form: क्त्वान्त-अव्ययम् (absolutive) — having known

• ताम्: her
• ताम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम् — Feminine, Accusative, Singular

• भगिनीम्: sister
• भगिनीम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: भगिनी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम् — Feminine, Accusative, Singular

• तथा: also
• तथा: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तथा (अव्यय)
• Form: प्रकारवाचक-अव्ययम् (adverb: likewise/also)

• मातरम्: mother
• मातरम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: मातृ (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम् — Feminine, Accusative, Singular

• पितरम्: father
• पितरम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: पितृ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम् — Masculine, Accusative, Singular

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक-निपातः (conjunction)

• एव: indeed
• एव: Sambandha (Emphasis/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अवधारणार्थक-निपातः (emphatic particle)

• तथा: likewise
• तथा: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तथा (अव्यय)
• Form: प्रकारवाचक-अव्ययम् (adverb: likewise)

• दुःखसमन्वितौ: both afflicted with sorrow
• दुःखसमन्वितौ: Visheshana (Adjective/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: दुःख + समन्वित (अन्वि धातु से क्त)
• Form: क्त-प्रत्ययान्तः; पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, द्विवचनम्; तत्पुरुष-समासः — PPP adjective; Masculine, Nominative, Dual (qualifying mātaraṃ pitaraṃ as a pair)

Speaker

Sūta

Visual Art Cues

Scene: Viṣṇu/Kṛṣṇa-like figure, serene yet resolute, observes Mādhavī and her grieving parents; his expression shifts from compassion to decisive intent.

Characters & Entities

• Viṣṇu
• Mādhavī (as sister, implied)
• Mother (Suprabhā, implied)
• Father (Vasudeva, implied)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Divine grace responds to sincere suffering—especially when family dharma and compassion call for protection and remedy.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Not yet; the sacred destination is named in the next verse as Hāṭakeśvara-kṣetra.

What ritualistic prescription is mentioned?

None in this verse; it introduces the divine decision to undertake a sacred course of action.