Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 63

Devanagari script

तत्प्रभावाद्गतिस्तस्य तत्र जाता सदैव हि । सभृत्यपरिवारस्य नान्यदस्तीह कारणम्

Transliteration

tatprabhāvādgatistasya tatra jātā sadaiva hi | sabhṛtyaparivārasya nānyadastīha kāraṇam

Translation

“Nhờ uy lực của (khổ hạnh tại) thánh địa ấy, sự chứng đắc của ông ta đã được an lập tại đó—quả thật là mãi mãi. Đối với ông ta cùng tùy tùng và quyến thuộc, ở đây không có nguyên nhân nào khác.”

Word by Word

• तत्-प्रभावात्: from that power/effect
• तत्-प्रभावात्: Hetu (Cause/हेतु)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + प्रभाव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, पञ्चमी (5th), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (तस्य प्रभावः)

• गतिः: attainment/way
• गतिः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: गति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन

• तस्य: of him
• तस्य: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी (6th), एकवचन

• तत्र: there
• तत्र: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: देशाव्यय (locative adverb: 'there')

• जाता: arose/was produced
• जाता: Kriya/Predicate (क्रिया/विधेय)
• Type: Verb
• Root: जन् (धातु)
• Form: क्त (past passive participle), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; 'born/arisen'

• सदैव: always
• सदैव: Adhikarana (Temporal/अधिकरण-काल)
• Type: Indeclinable
• Root: सदा + एव (अव्यय)
• Form: कालाव्यय (adverb: 'always') + अवधारण (emphasis)

• हि: indeed/for
• हि: Discourse particle (निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: हि (अव्यय)
• Form: निपात (particle: causal/emphatic)

• स-भृत्य-परिवारस्य: of (him) together with servants and retinue
• स-भृत्य-परिवारस्य: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: स (अव्यय-उपसर्गार्थ) + भृत्य (प्रातिपदिक) + परिवार (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी (6th), एकवचन; समासः (सहितः भृत्यैः = सभृत्य; सभृत्यस्य परिवारः = सभृत्यपरिवारः)

• न: not
• न: Negation (निषेध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेधाव्यय (negation particle)

• अन्यत्: anything else
• अन्यत्: Karta/Predicate nominal (कर्ता/विधेय)
• Type: Noun
• Root: अन्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन

• अस्ति: is/exists
• अस्ति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अस् (धातु)
• Form: लट् (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद

• इह: here
• इह: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: इह (अव्यय)
• Form: देशाव्यय (locative adverb: 'here')

• कारणम्: cause/reason
• कारणम्: Karta/Predicate nominal (कर्ता/विधेय)
• Type: Noun
• Root: कारण (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन

Speaker

Śukra

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Naimiṣāraṇya

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Vṛtra

Visual Art Cues

Scene: Śukra emphasizes the power of the tapas and the tīrtha: Indra’s ‘gati’ is fixed there, and even his attendants share in the fruit; the scene is didactic, with Śukra’s teaching gesture.

Characters & Entities

• Naimiṣa (implied)
• Indra/Śakra (referent from prior verse, implied)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Spiritual attainment is attributed to the combined potency of tapas and the sacred place (tīrtha-prabhāva), not to worldly accidents.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Naimiṣāraṇya, whose ‘prabhāva’ is portrayed as a direct cause of exalted gati.

What ritualistic prescription is mentioned?

No new prescription is given; it emphasizes causality: the fruit comes from tapas performed at the tīrtha.