Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 9

Devanagari script

इष्ट्वा च विबुधाः सर्वे दत्त्वा तेभ्यश्च दक्षिणाम् । जग्मुस्त्रिविष्टपं हृष्टा लब्ध्वा तत्स्थानजं फलम्

Transliteration

iṣṭvā ca vibudhāḥ sarve dattvā tebhyaśca dakṣiṇām | jagmustriviṣṭapaṃ hṛṣṭā labdhvā tatsthānajaṃ phalam

Translation

Sau khi cử hành lễ bái và dâng dakṣiṇā (lễ phí tế tự) đúng phép cho các vị ấy, chư thiên đều được quả phúc phát sinh từ thánh địa ấy, rồi hoan hỷ trở về cõi trời.

Word by Word

• इष्ट्वा: having performed sacrifice
• इष्ट्वा: Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
• Type: Indeclinable
• Root: यज् (धातु) → इष्ट (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्त अव्यय (Gerund); having sacrificed/worshipped

• च: and
• च: Samuccaya (Conjunction/समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-बोधक-अव्यय; conjunction

• विबुधाः: the gods/wise beings
• विबुधाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: विबुध (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; nominative plural (m.)

• सर्वे: all
• सर्वे: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; adjective agreeing with विबुधाः

• दत्त्वा: having given
• दत्त्वा: Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
• Type: Indeclinable
• Root: दा (धातु)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्त अव्यय (Gerund); having given

• तेभ्यः: to them
• तेभ्यः: Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, चतुर्थी/पञ्चमी-विभक्ति, बहुवचन; here dative plural; to them

• च: and
• च: Samuccaya (Conjunction/समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-बोधक-अव्यय; conjunction

• दक्षिणाम्: fee/gift (to priests)
• दक्षिणाम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: दक्षिणा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; accusative singular (f.)

• जग्मुः: they went
• जग्मुः: Kriya (Verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: गम् (धातु)
• Form: लिट् (Perfect), परस्मैपद, प्रथम-पुरुष, बहुवचन; they went

• त्रिविष्टपम्: Triviṣṭapa (heaven)
• त्रिविष्टपम्: Karma (Goal/Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: त्रिविष्टप (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; accusative singular (m.)

• हृष्टाः: delighted
• हृष्टाः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: हृष्ट (प्रातिपदिक; PPP from हृष् धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त (PPP), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; agreeing with विबुधाः

• लब्ध्वा: having obtained
• लब्ध्वा: Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
• Type: Indeclinable
• Root: लभ् (धातु)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्त अव्यय (Gerund); having obtained

• तत्-स्थान-जम्: born of/produced by that place
• तत्-स्थान-जम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + स्थान (प्रातिपदिक) + ज (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; (तस्मिन् स्थाने जातम्) adjective agreeing with फलम्; accusative singular (n.)

• फलम्: fruit/result
• फलम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: फल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; accusative singular (n.)

Speaker

Sūta (contextual continuation)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Mahāsena-kṣetra

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: After completing rites, devas offer dakṣiṇā to brāhmaṇas; their faces brighten; then they ascend toward Triviṣṭapa, carrying the subtle radiance of the kṣetra’s fruit.

Characters & Entities

• Vibudhas (Devas)
• dakṣiṇā (ritual fee)
• Triviṣṭapa (heaven)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Merit is perfected by completeness—worship joined with proper dakṣiṇā yields ‘place-born’ spiritual fruit.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The Chapter 75 kṣetra whose ‘tat-sthānaja phala’ is so potent that even the gods rejoice after worship there.

What ritualistic prescription is mentioned?

Give dakṣiṇā to the officiants after the rite; this completes the yajña and secures its fruit.