Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 6

Devanagari script

एवं निःक्षत्रियां कृत्वा कृत्स्नां पृथ्वीं भृगद्वहः । हाटकेश्वरजे क्षेत्रे जगाम तदनन्तरम्

Transliteration

evaṃ niḥkṣatriyāṃ kṛtvā kṛtsnāṃ pṛthvīṃ bhṛgadvahaḥ | hāṭakeśvaraje kṣetre jagāma tadanantaram

Translation

Như vậy, sau khi khiến toàn cõi địa cầu trở nên vắng bóng kṣatriya, hậu duệ của Bhṛgu (Paraśurāma) liền đi đến thánh địa Hāṭakeśvara.

Word by Word

• एवम्: thus
• एवम्: Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial modifier)
• Type: Indeclinable
• Root: एवम् (अव्यय)
• Form: अव्यय; प्रकारवाचक क्रियाविशेषण (adverb of manner)

• निःक्षत्रियाम्: devoid of kṣatriyas
• निःक्षत्रियाम्: Karma (Object complement)
• Type: Adjective
• Root: निःक्षत्रिय (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन; विशेषणम्

• कृत्वा: having made/done
• कृत्वा: Kriyā (Absolutive; prior action)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: क्त्वान्त अव्ययकृदन्त (gerund); पूर्वकालिक क्रिया (having done)

• कृत्स्नाम्: entire
• कृत्स्नाम्: Viśeṣaṇa (Qualifier of object)
• Type: Adjective
• Root: कृत्स्न (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम्

• पृथ्वीम्: the earth
• पृथ्वीम्: Karma (Object)
• Type: Noun
• Root: पृथ्वी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन

• भृगद्वहः: Bhṛgadvaha (name/epithet)
• भृगद्वहः: Karta (Subject)
• Type: Noun
• Root: भृगद्वह (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (कर्ता), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (भृगूणां वहः/वहति इति)

• हाटकेश्वरजे: born of/pertaining to Hāṭakeśvara
• हाटकेश्वरजे: Viśeṣaṇa (Qualifier of locus)
• Type: Adjective
• Root: हाटकेश्वर + ज (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (हाटकेश्वरस्य जातम्)

• क्षेत्रे: in the sacred field/place
• क्षेत्रे: Adhikaraṇa (Location)
• Type: Noun
• Root: क्षेत्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), एकवचन

• जगाम: went
• जगाम: Kriyā (Predicate)
• Type: Verb
• Root: गम् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (परोक्षभूत/Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्

• तत्: then
• तत्: Kriyāviśeṣaṇa (Temporal marker)
• Type: Indeclinable
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययप्रयोग (तत्-शब्दस्य अव्ययीभाव/निपातवत्); ‘then/thereupon’ अर्थे

• अनन्तरम्: immediately afterwards
• अनन्तरम्: Kriyāviśeṣaṇa (Temporal adverb)
• Type: Indeclinable
• Root: अनन्तर (प्रातिपदिक)
• Form: अव्यय; कालवाचक क्रियाविशेषण (immediately after)

Speaker

Sūta (Lomaharṣaṇa) narrating to the sages (deduced)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Hāṭakeśvara-kṣetra

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Paraśurāma, axe-bearing yet subdued, arrives at a Śiva-kṣetra marked by a liṅga and sacred boundary stones; the atmosphere shifts from battlefield heat to temple coolness.

Characters & Entities

• Paraśurāma (Bhṛgadvaha/Bhārgava)
• Hāṭakeśvara
• Hāṭakeśvara-kṣetra

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Purāṇic dharma narratives often pivot from conflict to pilgrimage: after worldly upheaval, the seeker turns toward a kṣetra where ritual and devotion restore balance.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Hāṭakeśvara-kṣetra—the holy precinct of Hāṭakeśvara—is explicitly named.

What ritualistic prescription is mentioned?

The verse signals a transition to tīrtha-based rites; the specific rituals (snāna, pitṛtarpaṇa, dāna) appear in subsequent verses.