Home›Skanda Purana›Nagara Khanda›Tirtha Mahatmya›Adhyaya 65›Shloka 8
←Previous Verse
Next Verse→

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 8

Devanagari script

तडागोत्थेन संपूर्णं रात्रौ कृत्वा प्रमुंचति । आसीत्पूर्वं वणिङ्नाम्ना सिद्धसेन इति स्मृतः । धनी भृत्यसमोपेतः सदा पुण्यपरायणः

Transliteration

taḍāgotthena saṃpūrṇaṃ rātrau kṛtvā pramuṃcati | āsītpūrvaṃ vaṇiṅnāmnā siddhasena iti smṛtaḥ | dhanī bhṛtyasamopetaḥ sadā puṇyaparāyaṇaḥ

Translation

Ban đêm, ông múc nước từ ao, đổ đầy rồi lại rưới bỏ. Thuở trước có một thương nhân tên Siddhasena, như người ta vẫn nhắc—giàu có, có gia nhân hầu cận, và luôn chuyên tâm vào các công đức.

Word by Word
तडागोत्थेनwith (water) arisen from the pond
तडागोत्थेन:
Karana (Instrument/करण)
TypeAdjective
Rootतडाग + उत्थ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुष (तडागात् उत्थम्)
संपूर्णम्full, completely filled
संपूर्णम्:
Karma (Object qualifier)/विशेषण
TypeAdjective
Rootसंपूर्ण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण
रात्रौat night
रात्रौ:
Adhikarana (Time/कालाधिकरण)
TypeNoun
Rootरात्रि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन
कृत्वाhaving made/done
कृत्वा:
Purvakala-kriya (Prior action)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (gerund)
प्रमुंचतिreleases, lets go
प्रमुंचति:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र + मुच् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
आसीत्was
आसीत्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formलङ्-लकार (Imperfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
पूर्वम्formerly, earlier
पूर्वम्:
Kriya-visheshana (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootपूर्व (अव्यय/प्रातिपदिक)
Formअव्यय; कालवाचक क्रियाविशेषण (temporal adverb)
वणिक्a merchant
वणिक्:
Samanadhikarana (Apposition)
TypeNoun
Rootवणिज्/वणिक् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
नाम्नाby the name
नाम्ना:
Karana (Instrument of naming)
TypeNoun
Rootनामन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन
सिद्धसेनःSiddhasena
सिद्धसेनः:
Samanadhikarana (Name/apposition)
TypeNoun
Rootसिद्ध + सेन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारय (सिद्धा सेना यस्य/सिद्ध-सेन) (नाम)
इतिthus
इति:
Vacana-paryavasana (Quotation marker)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formअव्यय; उद्धरण/समाप्तिसूचक (quotative particle)
स्मृतःwas known/called
स्मृतः:
Karta (as described)/Predicate adjective
TypeAdjective
Rootस्मृ (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
धनीwealthy
धनी:
Karta (as described)/विशेषण
TypeAdjective
Rootधनिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
भृत्यसमोपेतःaccompanied by servants
भृत्यसमोपेतः:
Karta (as described)/विशेषण
TypeAdjective
Rootभृत्य + समुपेत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तत्पुरुष (भृत्यैः समुपेतः = सेवकयुक्तः)
सदाalways
सदा:
Kriya-visheshana (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootसदा (अव्यय)
Formअव्यय; नित्यत्ववाचक क्रियाविशेषण (adverb of frequency)
पुण्यपरायणःdevoted to merit/pious acts
पुण्यपरायणः:
Karta (as described)/विशेषण
TypeAdjective
Rootपुण्य + परायण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तत्पुरुष (पुण्ये परायणः = पुण्यनिष्ठः)
Speaker

Sūta (Lomaharṣaṇa) — inferred for Nāgarakhaṇḍa tīrthamāhātmya narration

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Ānarteśvara-taḍāga (implied)

Type: kund

Skanda Dialogue

Listener: Ṛṣis (addressed as dvija-uttamāḥ in the surrounding narration)

Visual Art Cues

Scene: Under moonlight, a devotee fills a skull-bowl or vessel from a temple tank, then pours the water out as an offering; a subtle overlay shows a prosperous merchant (Siddhasena) in faint ‘memory’ vignette, linking past and present.

Characters & Entities
T
Taḍāga (tank/pond)
S
Siddhasena (merchant)
P
Punya (merit)

FAQs

Devotion to tīrtha-practice and habitual merit-making sanctifies worldly life, even for householders like merchants.

The sacred waters associated with Ānarteśvara, including a taḍāga (tank) used in ritual context.

A nighttime act of filling a vessel with tank-water and then releasing/pouring it out—suggesting a water-offering or purificatory rite.

←Previous Verse
Next Verse→