Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 73

Devanagari script

यस्याः सर्वं महीव्योमजलाग्निपवनात्मकम् । ब्रह्मांडमंगसंभूतं सदेवासुरमानुषम्

Transliteration

yasyāḥ sarvaṃ mahīvyomajalāgnipavanātmakam | brahmāṃḍamaṃgasaṃbhūtaṃ sadevāsuramānuṣam

Translation

Từ chính thân Ngài mà toàn thể vũ trụ sinh khởi—gồm đất, trời, nước, lửa và gió; quả trứng Phạm thiên (brahmāṇḍa) này, cùng chư thiên, a-tu-la và loài người.

Word by Word

• यस्याः: of whom, whose
• यस्याः: Sambandha (Genitive relation)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, षष्ठी (6th/genitive), एकवचन

• सर्वम्: all (this)
• सर्वम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; अत्र प्रथमा (subject)

• महीव्योमजलाग्निपवनात्मकम्: consisting of earth, sky, water, fire, and wind
• महीव्योमजलाग्निपवनात्मकम्: Viśeṣaṇa (Adjectival modifier)
• Type: Adjective
• Root: मही (प्रातिपदिक) + व्योम (प्रातिपदिक) + जल (प्रातिपदिक) + अग्नि (प्रातिपदिक) + पवन (प्रातिपदिक) + आत्मक (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; समाहार-द्वन्द्व (मही+व्योम+जल+अग्नि+पवन) ततः तत्पुरुष (…आत्मक = consisting of)

• ब्रह्माण्डम्: the cosmos (Brahmāṇḍa)
• ब्रह्माण्डम्: Apposition/Viśeṣya (Subject complement)
• Type: Noun
• Root: ब्रह्मन् (प्रातिपदिक) + अण्ड (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; तत्पुरुष (ब्रह्मणः अण्डम्)

• अङ्गसम्भूतम्: born from (her) body
• अङ्गसम्भूतम्: Viśeṣaṇa (Adjectival modifier)
• Type: Adjective
• Root: अङ्ग (प्रातिपदिक) + सम्भूत (कृदन्त-प्रातिपदिक; सम्-भू)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; तत्पुरुष (अङ्गात् सम्भूतम् = arisen from (her) limb/body)

• सदेवासुरमानुषम्: together with gods, demons, and humans
• सदेवासुरमानुषम्: Viśeṣaṇa (Adjectival modifier)
• Type: Adjective
• Root: स (अव्यय/उपसर्गवत्) + देव (प्रातिपदिक) + असुर (प्रातिपदिक) + मानुष (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; समाहार-द्वन्द्व (देव+असुर+मानुष) उपपद-पूर्वक 'स-' = 'with'

Speaker

Viṣakanyā (the poison-maiden), continuing her hymn to Devī

Tirtha Mahatmya

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A visionary tableau: the Devī’s luminous form contains within it the five elements and the egg of the cosmos, with devas, asuras, and humans emerging as miniature figures.

Characters & Entities

• Devī
• Brahmāṇḍa
• Devas
• Asuras
• Humans
• Five elements (pañcamahābhūta)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Devī is praised as the cosmic source: all beings and elements arise from her, supporting a Śākta-Śaiva vision of sacred reality.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The verse belongs to a tīrtha-māhātmya chapter (Nāgarakhaṇḍa, Adhyāya 62); the tīrtha’s greatness is expressed through cosmological praise of Devī rather than a named location here.

What ritualistic prescription is mentioned?

No ritual prescription is stated; it is doctrinal praise within the hymn.