Adhyaya 57

Verse 1

। सूत उवाच । तस्मिन्क्षेत्रे तथादित्यः स्थापितो द्विजसत्तमाः । भीष्मेण ब्राह्मणेंद्राणां संमतेन तथात्मना

Sūta nói: Tại thánh địa ấy, hỡi các bậc Nhị sinh tối thượng, Thần Mặt Trời đã được an vị đúng nghi lễ bởi chính Bhīṣma, với sự tán đồng của các vị Bà-la-môn bậc nhất và với ý chí nội tâm kiên định.

Verse 2

शंतनोर्दयितः पुत्रो गांगेय इति विश्रुतः । आसीत्पुरा वरो नृणामूर्ध्वरेताः सुविश्रुतः

Con trai yêu dấu của Śaṁtanu—nổi danh là Gāṅgeya—thuở xưa từng hiện hữu, được tôn xưng là bậc ưu việt giữa loài người, lừng danh vì năng lực giữ gìn phạm hạnh (brahmacarya).

Verse 3

तस्यासीत्तुमुलं युद्धं भार्गवेण समं महत् । त्रयोविंशद्दिनान्येव देवासुररणोपमम् । अंबाकृते शितैः शस्त्रैरस्त्रैश्च तदनंतरम्

Ngài đã giao chiến dữ dội với Bhārgava trong một trận đại chiến ngang tài, kéo dài đúng hai mươi ba ngày, tựa cuộc chiến giữa chư thiên và a-tu-la. Rồi sau đó, vì Ambā, ngài lại dùng vũ khí sắc bén cùng các thần khí (astra) mà tiếp tục đối đầu.

Verse 4

ततो ब्रह्मादयो देवाः स्वयमेव व्यवस्थिताः । ताभ्यां निवारणार्थाय शांत्यर्थं सर्वदेहिनान् । गताश्च ते समुत्थाप्य पुनरेव त्रिविष्टपम्

Bấy giờ, Brahmā cùng các chư thiên khác đích thân can thiệp. Để ngăn đôi bên và đem lại an hòa cho mọi loài hữu thân, các ngài đến gần, khiến họ dừng cuộc xung đột, rồi lại trở về cõi trời.

Verse 5

अंबापि प्राप्य परमं गांगेयोत्थं पराभवम् । प्रविष्टा कोपरक्ताक्षी सुसमिद्धे हुताशने

Ambā cũng vậy, sau khi chịu thất bại thảm hại do Gāṅgeya gây ra, đã bước vào ngọn lửa đang cháy rực, đôi mắt đỏ ngầu vì giận dữ.

Verse 6

भर्त्सयित्वा नदीपुत्रं बाष्पव्याकुललोचना । ततःप्रोवाच मध्यस्था वह्नेः कुरुपितामहम्

Sau khi khiển trách con trai của dòng sông, đôi mắt đẫm lệ, nàng đứng giữa ngọn lửa và nói với ông tổ của dòng họ Kuru.

Verse 7

यस्माद्भीष्म त्वया त्यक्ता कामार्ताहं सुदुर्मते । तस्मात्तव वधायाशु भविष्यामि पुनः क्षितौ

Này Bhīṣma, kẻ ngu ngốc kia, vì ta đau khổ vì tình yêu mà bị ngươi ruồng bỏ, nên để giết ngươi, ta sẽ nhanh chóng đầu thai trở lại trần gian.

Verse 8

स्त्रीहत्यया समायुक्तस्त्वं च नूनं भविष्यसि । प्रमाणं यदि धर्मोऽत्र स्मृतिशास्त्रसमुद्भवः

Ngươi cũng chắc chắn sẽ bị vấy bẩn bởi tội giết phụ nữ—nếu trong vấn đề này, đạo pháp được đo lường bởi uy quyền xuất phát từ các bộ kinh Smṛti.

Verse 9

ततः स घृणयाऽविष्टो भीष्मः कुरुपितामहः । मार्कंडेयं मुनिश्रेष्ठं पप्रच्छ विनयान्वितः

Bấy giờ, Bhīṣma, ông tổ của dòng họ Kuru, lòng đầy hối hận và thương cảm, đã kính cẩn hỏi Mārkaṇḍeya, bậc hiền triết vĩ đại nhất, với sự khiêm nhường đúng mực.

Verse 10

भगवन्काशिराजस्य सुतया मे प्रजल्पितम् । मम मृत्युकरं पापं सकलं ते भविष्यति

Bhīṣma thưa: “Bạch bậc Thánh hiền, những lời con gái vua Kāśī đã nói với con—tội lỗi trọn vẹn ấy, gây nên cái chết của con, thật sẽ giáng xuống con sao?”

Verse 11

तत्किं स्याद्वाक्यमात्रेण नो वा ब्राह्मणसत्तम । अत्र मे संशयस्तत्त्वं यथावद्वक्तुमर्हसि

“Chỉ bằng lời nói mà thành, hay không, hỡi bậc tối thượng trong hàng brāhmaṇa? Ở đây con còn nghi hoặc—xin Ngài nói rõ chân lý cho đúng như thật.”

Verse 12

श्रीमार्कंडेय उवाच । आक्षिप्तस्ताडितो वापि यमुद्दिश्य त्यजेदसून् । स्त्रीजनो वा द्विजो वापि तस्य पापं तु तद्भवेत्

Śrī Mārkaṇḍeya thưa: “Dẫu bị sỉ nhục hay bị đánh, nếu một người—dù là phụ nữ hay brāhmaṇa—buông bỏ mạng sống với kẻ gây hại ấy trong tâm, thì tội của cái chết ấy sẽ thuộc về kẻ đã gây ra.”

Verse 13

स्त्रियं वा ब्राह्मणं वापि तस्मान्नैव प्रकोपयेत् । निघ्नंतं वा शपंतं वा यदीच्छेच्छुभमात्मनः

“Vì thế chớ bao giờ chọc giận một người phụ nữ hay một brāhmaṇa. Dẫu họ đánh hay nguyền rủa, nếu mong điều lành cho mình, chớ làm bùng thêm cơn phẫn nộ của họ.”

Verse 15

भीष्म उवाच । तदर्थं वद मे ब्रह्मन्प्रायश्चित्तं विशुद्धये । तपो वा यदि वा दानं व्रतं नियममेव वा

Bhīṣma thưa: “Vì vậy, bạch Brahman, xin nói cho con pháp sám hối để được thanh tịnh—dù là khổ hạnh, bố thí, trì giới nguyện, hay một kỷ luật tu tập nào.”

Verse 16

मार्कंडेय उवाच । दशानां ब्राह्मणेंद्राणां यद्वधे पातकं स्मृतम् । तत्पापं स्त्रीवधे कृत्स्नं जायते भरतर्षभ

Mārkaṇḍeya nói: “Hỡi bậc trượng phu của dòng Bharata, tội lỗi được ghi nhớ do sát hại mười vị Bà-la-môn tối thượng—tội ấy trọn vẹn phát sinh từ việc giết hại một người nữ.”

Verse 17

तदत्र विषये दानं न तपो न व्रतादिकम् । तीर्थसेवां परित्यज्य तस्मात्त्वं तां समाचर

“Trong việc này, bố thí không đủ; khổ hạnh cũng không, các lời nguyện và những điều tương tự cũng không. Vì thế, chớ bỏ việc phụng sự các tīrtha linh thiêng; hãy thực hành tīrtha-sevā.”

Verse 19

ततः क्रमात्समायातो भ्रममाणो महीतले । चमत्कारपुरे क्षेत्रे नानातीर्थसमाकुले

Rồi theo thời gian, khi lang thang khắp cõi đất, ông đến vùng thánh địa Camatkārapura, một kṣetra dày đặc nhiều tīrtha linh thiêng.

Verse 20

अथापश्यन्महात्मा स सुपुण्यं तद्गयाशिरः । स्नात्वा श्राद्धं च विधिवद्यावच्छ्रद्धासम न्वितः

Bấy giờ, bậc đại tâm ấy trông thấy Gayāśiras vô cùng công đức. Tắm gội xong, ông cử hành lễ śrāddha đúng pháp, với niềm tín thành trọn vẹn.

Verse 21

चक्रे तावन्नभोवाणी वाक्यमेतदुवाच ह । भीष्मभीष्म महाबाहो नार्हस्त्वं श्राद्धजं विधिम्

Ngay lúc ấy, một tiếng nói từ hư không cất lên: “Bhīṣma, Bhīṣma, hỡi bậc đại lực—ngươi không xứng để thực hành nghi lễ śrāddha.”

Verse 22

कर्तुं स्त्रीहत्ययायुक्तस्तस्माच्छृणु वचो मम । शर्मिष्ठातीर्थमित्येव ख्यातं पातकनाशनम्

Vì ngươi bị vấy bởi tội sát hại phụ nữ nên không nên thực hiện việc ấy. Vậy hãy nghe lời ta: có một thánh độ (tīrtha) mang danh Śarmiṣṭhā-tīrtha, nổi tiếng là nơi tiêu trừ mọi tội lỗi.

Verse 23

अस्मात्स्थानात्समीपस्थं वारुण्यां दिशि पुण्यकृत् । कृष्णांगारकषष्ठ्यां यो नरः स्नानं समाचरेत्

Gần chính nơi này, về hướng Tây (phương của Varuṇa), có một chốn ban phước đức. Ai thực hiện nghi lễ tắm gội tại đó vào ngày mồng sáu (ṣaṣṭhī) trùng với thứ Ba trong nửa tháng tối…

Verse 24

स स्त्रीहत्याकृतात्पापान्मुच्यते नात्र संशयः । तस्मादद्य दिने पुत्र भौमवारसमन्विता

…người ấy được giải thoát khỏi các tội phát sinh từ việc sát hại phụ nữ—điều này không hề nghi ngờ. Vậy nên, con ta, vì hôm nay lại đúng vào thứ Ba (ngày của Bhauma)…

Verse 25

सैव षष्ठी तिथिः पुण्या तस्मात्तत्र द्रुतं व्रज । अहं तव पिता पुत्र शंतनुः पृथिवीपतिः

Chính ngày ṣaṣṭhī ấy là tithi thanh tịnh; vì thế hãy mau đến nơi đó. Ta là cha của con, hỡi con—Śaṃtanu, bậc chúa tể cõi đất.

Verse 26

स्त्रीहत्ययान्वितं ज्ञात्वा ततस्तूर्णमिहागतः । ततो भीष्मो द्रुतं गत्वा तत्र स्थाने समाहितः

Biết người ấy đang mang gánh tội sát hại phụ nữ, Śaṃtanu liền mau chóng đến đó. Rồi Bhīṣma vội đi, và tại nơi ấy chàng trở nên an định, chuyên chú.

Verse 27

स्नानं कृत्वा ततः श्राद्धं चक्रे श्रद्धासमन्वितः । ततो भूयः समागत्य स तं प्रोवाच शतनुः

Tắm gội xong, ông liền cử hành lễ śrāddha với lòng tin kính. Sau đó trở lại lần nữa, Śaṃtanu cất lời nói với ông.

Verse 28

विपाप्मा त्वं कुरुश्रेष्ठ संजातोऽसि न संशयः । तस्मान्निजं गृहं गच्छ राज्यचिंतां समाचर

“Ngươi nay đã sạch tội, hỡi bậc ưu tú của dòng Kuru—không còn nghi ngờ. Vậy hãy trở về nhà mình và lo việc trị quốc, gánh vác trách nhiệm vương quyền.”

Verse 29

ततः स विस्मयाविष्टो ज्ञात्वा तीर्थमनुत्तमम् । वासुदेवात्मिकामर्चां तथान्यां कुरुसत्तमः

Bấy giờ, bậc ưu tú của dòng Kuru, tràn đầy kinh ngạc khi nhận ra thánh địa tối thượng ấy, đã an vị một tượng thờ mang bản thể Vāsudeva, và còn thiết lập thêm một thánh tượng khác tại đó.

Verse 30

पारिजातमयीं मूर्तिं रवेर्लक्षणलक्षिताम् । सुप्रमाणां सुरूपां च श्रद्धापूतेन चेतसा

Với tâm trí được gột sạch bởi lòng tin kính, ông tạc và an vị một thánh tượng như hoa pārijāta, mang những dấu hiệu đặc trưng của Ravi (Thần Mặt Trời), cân xứng đoan nghiêm và dung mạo mỹ lệ.

Verse 31

तथान्यत्स्थापयामास लिंगं देवस्य शूलिनः । दुर्गां च भक्तिसंयुक्तो विधिदृष्टेन कर्मणा

Cũng vậy, theo đúng nghi quỹ và với lòng sùng kính, ông an vị thêm một thánh biểu—liṅga của Đấng cầm Tam Xoa (Śiva)—và cũng thiết lập Durgā, cử hành các nghi lễ như pháp đã dạy.

Verse 32

ततः सर्वान्समाहूय स विप्रान्पुरसंभवान् । प्रोवाच कौरवो भीष्मो विनयावनतः स्थितः

Bấy giờ, ngài triệu tập tất cả các Bà-la-môn trong thành; Kaurava Bhīṣma đứng với lễ độ khiêm cung, cúi đầu cung kính mà thưa cùng họ.

Verse 33

मया विनिर्मितं विप्रा देवागारचतुष्टयम् । एतत्क्षेत्रे च युष्माकं दयां कृत्वा ममोपरि

“Hỡi các Bà-la-môn, ta đã cho dựng bốn ngôi đền thờ chư thiên. Trong thánh địa này, xin các vị thương xót ta và nhận lãnh trách nhiệm trông coi chúng.”

Verse 34

पालयध्वं प्रयास्यामि स्वगृहं प्रति सत्वरम् । प्रेरितः पितृभिर्दिव्यैः स्वर्गमार्गसमाश्रितैः

“Xin hãy bảo hộ và gìn giữ; ta sẽ vội trở về nhà mình, vì được các bậc tổ tiên thiêng liêng—những vị nương theo con đường lên cõi trời—thúc giục.”

Verse 35

ब्राह्मणा ऊचुः । गच्छगच्छ कुरुश्रेष्ठ सुविश्रब्धः स्वमायया । वयं सर्वे करिष्यामो युष्मच्छ्रेयोऽभिवर्धनम्

Các Bà-la-môn thưa: “Xin đi, xin đi, hỡi bậc tối thắng trong dòng Kuru—xin ngài an lòng theo sự sắp đặt minh triết của chính ngài. Chúng tôi hết thảy sẽ làm mọi điều để tăng trưởng phúc lành và công đức của ngài.”

Verse 36

देवश्रेणिरियं राजन्या त्वयात्र विनिर्मिता । अस्याः पूजादिकं सर्वं करिष्यामः सदा वयम्

“Muôn tâu bậc quân vương, hàng chư thiên này đã được ngài thiết lập tại đây. Chúng tôi sẽ luôn thực hành mọi nghi lễ thờ phụng và các phận sự liên hệ.”

Verse 37

तवापि विनयं दृष्ट्वा परितुष्टा वयं नृप । सर्वान्प्रार्थय तस्मात्त्वं वरं स्वं मनसि स्थितम्

Tâu Đại vương, thấy đức khiêm cung của ngài, chúng tôi đều hoan hỷ mãn nguyện. Vậy xin ngài hãy cầu nơi chúng tôi tất cả một ân phúc đang ngự trong lòng ngài.

Verse 38

भीष्म उवाच । एष एव वरोऽस्माकं यत्संतुष्टा द्विजोत्तमाः । तथाप्याशु वचः कार्यं युष्मदीयं मयाधुना

Bhīṣma thưa: “Chính điều ấy là ân phúc của tôi: các bậc Bà-la-môn tối thượng được mãn nguyện. Dẫu vậy, lời chỉ dạy của chư vị, nay tôi sẽ lập tức phụng hành.”

Verse 39

एतानि देवसद्मानि मदीयानि नरो भुवि । यो यं काममभिध्याय पूजयेच्छ्रद्धयाऽन्वितः । प्रसादादेव युष्माकं तस्य तत्स्यादसंशयम्

“Những thánh điện của chư thiên này trên cõi đất là của ta. Người nào khởi niệm điều mong cầu nào và với lòng tin mà lễ bái nơi đây vì điều ấy, thì nhờ chính ân điển của chư vị, quả báo ấy nhất định đến với người ấy, không chút nghi ngờ.”

Verse 40

ब्राह्मणा ऊचुः । आदित्यस्य करिष्यामो यात्रां भाद्रपदे वयम् । सप्तम्यां सूर्यवारेण सर्वदैव समाहिताः

Các Bà-la-môn thưa: “Vào tháng Bhādrapada, chúng tôi sẽ cử hành cuộc hành hương rước lễ dâng lên Āditya. Vào ngày saptamī, nhằm Chủ nhật, chúng tôi sẽ thực hiện—luôn nhiếp tâm và chí thành.”

Verse 41

तथा शिवस्य चाष्टम्यां चैत्रशुक्ले विशेषतः । चतुर्दश्यां महाभाग तव स्नेहान्न संशयः

“Cũng vậy, đối với Śiva—đặc biệt vào ngày aṣṭamī của nửa tháng sáng trong tháng Caitra. Và vào ngày caturdaśī, hỡi bậc cao quý, chúng tôi làm vì tình thâm dành cho ngài, không chút nghi ngờ.”

Verse 42

शयने बोधने विष्णोः संप्राप्ते द्वादशीदिने । विष्णोरपि च दुर्गायाः संप्राप्ते नवमीदिने

Vào lúc Viṣṇu “an giấc” và “tỉnh dậy”, khi ngày Dvādaśī đến; và cũng khi ngày Navamī đến—người ta cử hành các nghi lễ thánh thiện dâng lên Viṣṇu và cả Nữ Thần Durgā.

Verse 43

आश्विने शुक्लपक्षे च गीतवादित्रनिस्वनैः । महोत्सवं तथा चित्रैर्हास्यलास्यैः पृथग्विधैः

Vào tháng Āśvina, trong nửa tháng sáng, giữa tiếng vang của ca khúc và nhạc khí, hãy cử hành một đại lễ—trang nghiêm với nhiều cuộc diễn xướng, tiếng cười và các điệu múa muôn vẻ.

Verse 44

यस्तत्र मानवो नित्यं श्रद्धया परया युतः । करिष्यति च गीतादि स यास्यति परां गतिम्

Ai ở nơi ấy, mỗi ngày với lòng tin tối thượng, thực hành việc ca hát và những điều tương tự như sự phụng thờ—người ấy sẽ đạt đến cảnh giới tối cao.

Verse 45

वयं तस्य भविष्यामः सदैव प्रीतमानसाः । प्रदास्यामस्तथा कामान्मनसा वांछितान्नृप

Hỡi Đại vương, chúng ta sẽ mãi hoan hỷ trong lòng đối với người ấy; và chúng ta sẽ ban cho người ấy những điều mong cầu mà tâm ý hướng đến.

Verse 46

एवमुक्त्वाथ ते विप्राः स्वानि स्थानानि भेजिरे । भीष्मोऽपि हर्षसंयुक्तः स्वगृहं प्रस्थितस्ततः

Nói xong như vậy, các vị Bà-la-môn ấy trở về nơi của mình. Còn Bhīṣma cũng, tràn đầy hoan hỷ, liền lên đường về nhà.