Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 9

न मया तत्र गंतव्यं कथंचिदपि मानिना । तस्मादेनां परित्यज्य रात्रौ गच्छामि दूरतः

na mayā tatra gaṃtavyaṃ kathaṃcidapi māninā | tasmādenāṃ parityajya rātrau gacchāmi dūrataḥ

“Ta—bị lòng kiêu mạn ràng buộc—dẫu thế nào cũng không được đến đó. Vì vậy, bỏ nàng lại, ta sẽ ra đi thật xa trong đêm.”

not
:
Sambandha (Negation/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेधार्थक-अव्यय (negation)
मयाby me
मया:
Karta (Agent in gerundive construction/कर्ता)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formउत्तमपुरुष-सर्वनाम; तृतीया, एकवचन (instrumental ‘by me’)
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formदेशवाचक-अव्यय (locative adverb)
गन्तव्यम्to be gone to / should go
गन्तव्यम्:
Kriya (Obligation/भाव)
TypeVerb
Rootगम् (धातु)
Formतव्यत्-प्रत्ययान्त कृदन्त (gerundive/obligation); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘गन्तव्यम्’ = गन्तुं योग्यं/कर्तव्यम्
कथंचित्somehow
कथंचित्:
Sambandha (Adverbial modifier/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootकथंचित् (अव्यय)
Formअव्यय; प्रकारवाचक (in some way, somehow)
अपिeven, also
अपि:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय/अपि-भाव (also/even)
मानिनाby (me) the proud one
मानिना:
Karta (Qualifier of agent/कर्तृविशेषण)
TypeAdjective
Rootमानिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; विशेषणम् (मया इत्यस्य)
तस्मात्therefore
तस्मात्:
Sambandha (Logical connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतस्मात् (अव्यय; तद्-तसिल्)
Formअव्यय; हेत्वर्थक/अपादानार्थक (therefore/from that reason)
एनाम्her
एनाम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; सर्वनाम
परित्यज्यhaving abandoned
परित्यज्य:
Kriya (Gerundial prior action/पूर्वक्रिया)
TypeVerb
Rootपरि-त्यज् (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund); परि+त्यज्
रात्रौat night
रात्रौ:
Adhikarana (Time/कालाधिकरण)
TypeNoun
Rootरात्रि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन
गच्छामिI go
गच्छामि:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootगम् (धातु)
Formलट् (present), उत्तमपुरुष, एकवचन, परस्मैपदम्
दूरतःfrom far away, far off
दूरतः:
Sambandha (Adverbial modifier/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootदूरतः (अव्यय; दूर-तसिल्)
Formअव्यय; अपादान/देशवाचक (from afar/at a distance)

Narrator (contextual Purāṇic narration; specific speaker not explicit in this snippet)

Tirtha: कुण्डिन (संदर्भ-नगर)

Type: kshetra

Scene: रात्रि का अंधकार; नल का मुख कठोर-निर्णय से तना, पर भीतर पीड़ा; दूर कहीं नगर-दीपों की कल्पना; दमयन्ती सोई हुई—असुरक्षा का पूर्वाभास।

N
Nala
D
Damayantī
B
Bhīma

FAQs

Pride can drive harmful choices; dharma requires humility and responsibility toward those under one’s protection.

The chapter’s Tīrthamāhātmya context culminates in Hāṭakeśvara Kṣetra; this verse is part of the narrative prelude.

No explicit rite is prescribed here.