Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 2

Devanagari script

तस्याग्रतः शुभं कुंडं तत्र चैव विनिर्मितम् । स्वच्छोदकेन सम्पूर्णं पद्मिनीखंडमंडितम्

Transliteration

tasyāgrataḥ śubhaṃ kuṃḍaṃ tatra caiva vinirmitam | svacchodakena sampūrṇaṃ padminīkhaṃḍamaṃḍitam

Translation

Trước thánh điện ấy, một hồ thiêng (kuṇḍa) xinh đẹp cũng được kiến tạo, đầy ắp nước trong, và được điểm trang bằng những cụm sen sum suê.

Word by Word

• तस्य: of him/that
• तस्य: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुं; षष्ठी, एकवचन; सर्वनाम

• अग्रतः: in front
• अग्रतः: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: अग्रतः (अव्यय)
• Form: अव्यय; देशवाचक (in front of)

• शुभम्: auspicious
• शुभम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: शुभ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया, एकवचन; विशेषण (कुण्डम्)

• कुण्डम्: a pond; tank
• कुण्डम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: कुण्ड (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया, एकवचन

• तत्र: there
• तत्र: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय; देशवाचक

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चयार्थक-निपात (conjunction)

• एव: indeed
• एव: Sambandha (Emphasis/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अव्यय; अवधारणार्थक

• विनिर्मितम्: constructed
• विनिर्मितम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: वि-निर्मा (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle, क्त); नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषण (कुण्डम्)

• स्वच्छ-उदकेन: with clear water
• स्वच्छ-उदकेन: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: स्वच्छ (प्रातिपदिक) + उदक (प्रातिपदिक)
• Form: कर्मधारयसमास; नपुंसकलिङ्ग; तृतीया, एकवचन

• सम्पूर्णम्: completely filled
• सम्पूर्णम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सम्-पूर्ण (प्रातिपदिक/कृदन्तनिष्ठ)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषण (कुण्डम्)

• पद्मिनी-खण्ड-मण्डितम्: adorned with sections of lotus-plants
• पद्मिनी-खण्ड-मण्डितम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: पद्मिनी (प्रातिपदिक) + खण्ड (प्रातिपदिक) + मण्डित (प्रातिपदिक/कृदन्त)
• Form: तत्पुरुषसमास (पद्मिन्याः खण्डैः मण्डितम्/पद्मिनीखण्डैः मण्डितम्); नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषण (कुण्डम्)

Speaker

Sūta

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Temple-front Kuṇḍa (unnamed)

Type: kund

Skanda Dialogue

Listener: Śaunaka and sages (implied)

Visual Art Cues

Scene: A beautiful kuṇḍa is built before the shrine, brimming with clear water and decorated with clusters of lotus plants.

Characters & Entities

• Kuṇḍa (sacred tank)
• lotuses (padminī)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

A tīrtha is not only a deity-image but a sanctified landscape—temple and water-body together support purity, devotion, and pilgrimage merit.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The auspicious kuṇḍa situated before the Umā-Maheśvara shrine described in Nāgarakhaṇḍa, Adhyāya 52.

What ritualistic prescription is mentioned?

Implicitly, the kuṇḍa is a place for snāna (ritual bathing), elaborated explicitly in the following verse.