Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 23

Devanagari script

दुर्वासा उवाच । यदा ते नंदिनी धेनुर्लिंगं बाणार्चितं पुरा । दर्शयिष्यति ते मुक्तिस्तदा तूर्णं भविष्यति

Transliteration

durvāsā uvāca | yadā te naṃdinī dhenurliṃgaṃ bāṇārcitaṃ purā | darśayiṣyati te muktistadā tūrṇaṃ bhaviṣyati

Translation

Durvāsā nói: Khi bò Nandinī của ngươi chỉ cho ngươi thấy liṅga xưa kia đã được Bāṇa thờ phụng, thì sự giải thoát (mukti) của ngươi sẽ mau chóng thành tựu.

Word by Word

• दुर्वासाः: Durvāsā
• दुर्वासाः: Kartr (Agent/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: दुर्वासस् (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (Nom. sg.)

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट्-लकार, प्रथमपुरुष, एकवचन (3rd sg.)

• यदा: when
• यदा: Kriya-visheshana (Temporal/काल)
• Type: Indeclinable
• Root: यदा (अव्यय)
• Form: अव्यय (कालवाचक: ‘when’)

• ते: to you
• ते: Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी/चतुर्थी-रूप (enclitic ‘ते’), एकवचन; अत्र चतुर्थी (Dat. sg.) ‘to you’

• नन्दिनी: Nandinī
• नन्दिनी: Kartr (Agent/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: नन्दिनी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (Nom. sg.)

• धेनुः: the cow
• धेनुः: Kartr (Agent/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: धेनु (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (Nom. sg.); नन्दिनी इति समानाधिकरणम्

• लिङ्गम्: liṅga (Śiva-emblem)
• लिङ्गम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: लिङ्ग (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन (Acc. sg.)

• बाण-अर्चितम्: worshipped by Bāṇa
• बाण-अर्चितम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: बाण (प्रातिपदिक) + अर्चित (कृदन्त; √अर्च्)
• Form: तत्पुरुष-समास (तृतीया: ‘बाणेन अर्चितम्’), भूतकृदन्त (क्त), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; लिङ्गम् इति विशेषणम्

• पुरा: formerly
• पुरा: Kriya-visheshana (Temporal/काल)
• Type: Indeclinable
• Root: पुरा (अव्यय)
• Form: अव्यय (कालवाचक: formerly)

• दर्शयिष्यति: will show
• दर्शयिष्यति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: दृश् (धातु) + णिच् (causative)
• Form: लृट्-लकार (भविष्यत्), प्रथमपुरुष, एकवचन (3rd sg.); णिजन्त (causative) ‘will show’

• ते: to you
• ते: Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: चतुर्थी, एकवचन (Dat. sg.)

• मुक्तिः: liberation
• मुक्तिः: Kartr (Subject of ‘भविष्यति’/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: मुक्ति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (Nom. sg.)

• तदा: then
• तदा: Kriya-visheshana (Temporal/काल)
• Type: Indeclinable
• Root: तदा (अव्यय)
• Form: अव्यय (कालवाचक: then)

• तूर्णम्: quickly
• तूर्णम्: Kriya-visheshana (Manner/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: तूर्णम् (अव्यय)
• Form: अव्यय (क्रियाविशेषण: quickly)

• भविष्यति: will be, will occur
• भविष्यति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: भू (धातु)
• Form: लृट्-लकार (भविष्यत्), प्रथमपुरुष, एकवचन (3rd sg.)

Speaker

Durvāsā

Tirtha Mahatmya

Type: temple

Visual Art Cues

Scene: Durvāsā prophesies: the king’s cow Nandinī will lead him to an ancient Śiva-liṅga once worshipped by Bāṇa; the scene hints at a hidden shrine in forest or near a water-source, awaiting revelation.

Characters & Entities

• Durvāsā
• Nandinī
• Dhenu
• Liṅga
• Bāṇa
• Mukti

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Liberation is linked to sacred encounter (darśana) with a consecrated liṅga, emphasizing grace mediated through holy places and signs.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

A specific liṅga-site is indicated—‘the liṅga formerly worshipped by Bāṇa’—serving as the focal sacred landmark within this tīrtha-māhātmya episode.

What ritualistic prescription is mentioned?

Darśana (and implicitly reverent approach/worship) of the Bāṇa-arcita Śiva-liṅga is given as the condition for release (mukti).