Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 42

Devanagari script

राजसूयकृतेऽस्माकं सदा बुद्धिः प्रवर्तते । निषेधयंति मां सर्वे मन्त्रिणः सुहृदस्तदा

Transliteration

rājasūyakṛte'smākaṃ sadā buddhiḥ pravartate | niṣedhayaṃti māṃ sarve mantriṇaḥ suhṛdastadā

Translation

Tâm trí con luôn hướng về việc cử hành tế lễ Rājasūya. Nhưng vào lúc ấy, tất cả các đại thần và người thân tín đều ngăn cản con.

Word by Word

• राजसूयकृते: in/for the Rājasūya (sacrifice) undertaking
• राजसूयकृते: Adhikarana (Topic/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: राजसूयकृत (प्रातिपदिक; राजसूय + कृत)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; अर्थे ‘राजसूयस्य कृते/विषये’

• अस्माकम्: of us/our
• अस्माकम्: Sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी (6th/Genitive), बहुवचन; सर्वनाम

• सदा: always
• सदा: Avyaya (Temporal adverb)
• Type: Indeclinable
• Root: सदा (अव्यय)
• Form: कालवाचक-अव्यय (adverb of time)

• बुद्धिः: intention, resolve
• बुद्धिः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: बुद्धि (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन

• प्रवर्तते: proceeds, is set in motion
• प्रवर्तते: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र + वृत् (धातु)
• Form: लट् (Present), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; आत्मनेपद

• निषेधयन्ति: they forbid, restrain
• निषेधयन्ति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: नि + सिध्/सेध् (धातु; निषेधयति)
• Form: लट् (Present), प्रथमपुरुष (3rd person), बहुवचन; परस्मैपद

• माम्: me
• माम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; सर्वनाम

• सर्वे: all
• सर्वे: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; विशेषण (मन्त्रिणः/सुहृदः)

• मन्त्रिणः: ministers, counselors
• मन्त्रिणः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: मन्त्रिन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन

• सुहृदः: friends, well-wishers
• सुहृदः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सुहृद् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन

• तदा: then
• तदा: Avyaya (Temporal adverb)
• Type: Indeclinable
• Root: तदा (अव्यय)
• Form: कालवाचक-अव्यय (then/at that time)

Speaker

Harīścandra

Visual Art Cues

Scene: Harīścandra speaks earnestly, gesturing toward an imagined sacrificial arena; ministers stand with restrained hands, signaling caution; the deity listens, calm and discerning.

Characters & Entities

• Harīścandra
• Ministers (mantriṇaḥ)
• Rājasūya (sacrifice)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Even dharmic ambitions like great sacrifices require prudence and counsel; royal dharma balances zeal with wise restraint.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

This verse shifts to the king’s sacrificial aim within the tīrtha-māhātmya narrative; it does not name a specific site.

What ritualistic prescription is mentioned?

The Rājasūya yajña is referenced as the intended royal rite.