Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 40

Devanagari script

एवं तस्य नरेंद्रस्य सार्धं तेन महात्मना । अतिक्रांतो महान्कालो भ्रममाणस्य भूतले

Transliteration

evaṃ tasya nareṃdrasya sārdhaṃ tena mahātmanā | atikrāṃto mahānkālo bhramamāṇasya bhūtale

Translation

Như vậy, khi vị vua ấy cùng bậc đại tâm hiền thánh du hành khắp mặt đất, một quãng thời gian dài đã trôi qua.

Word by Word

• एवम्: thus, in this manner
• एवम्: Sambandha (Adverbial/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: एवम् (अव्यय)
• Form: अव्यय; प्रकारवाचक (adverb of manner)

• तस्य: of him
• तस्य: Sambandha (Genitive/षष्ठी-सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे/नपुंसकलिङ्गे; षष्ठी (6th/genitive); एकवचन

• नरेन्द्रस्य: of the king (lord of men)
• नरेन्द्रस्य: Sambandha (Genitive/षष्ठी-सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: नर (प्रातिपदिक) + इन्द्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; षष्ठी (6th/genitive); एकवचन; तत्पुरुष-समास (नराणाम् इन्द्रः)

• सार्धम्: together with
• सार्धम्: Sahakāraka (Accompaniment/सह)
• Type: Indeclinable
• Root: सार्धम् (अव्यय)
• Form: अव्यय; सहार्थक (prepositional adverb: 'together with')

• तेन: with him
• तेन: Sahakāraka (Accompaniment/सह)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे/नपुंसकलिङ्गे; तृतीया (3rd/instrumental); एकवचन

• महात्मना: with the great-souled one
• महात्मना: Sahakāraka (Accompaniment/सह)
• Type: Noun
• Root: महात्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; तृतीया (3rd/instrumental); एकवचन

• अतिक्रान्तः: (has) passed, elapsed
• अतिक्रान्तः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Verb
• Root: अति-क्रम् (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle); पुंलिङ्ग; प्रथमा (1st/nominative); एकवचन

• महान्: great
• महान्: Viśeṣaṇa (Adjectival/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: महत् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा (1st/nominative); एकवचन

• कालः: time
• कालः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: काल (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा (1st/nominative); एकवचन

• भ्रममाणस्य: of (one) wandering
• भ्रममाणस्य: Sambandha (Genitive/षष्ठी-सम्बन्ध)
• Type: Verb
• Root: भ्रम् (धातु)
• Form: शतृ-प्रत्ययान्त वर्तमानकाले कृदन्त (present active participle); पुंलिङ्ग; षष्ठी (6th/genitive); एकवचन

• भूतले: on the earth’s surface
• भूतले: Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: भूतल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; सप्तमी (7th/locative); एकवचन

Speaker

Sūta (implied continuation)

Skanda Dialogue

Listener: dvijāḥ (addressed audience)

Visual Art Cues

Scene: A king and a great sage travel across varied landscapes—forests, plains, riverbanks—suggesting long duration and spiritual searching.

Characters & Entities

• King (Triśaṅku, implied)
• Viśvāmitra (implied)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Spiritual transformation through pilgrimage is gradual; sustained wandering with a realized guide is itself a discipline.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No single site is highlighted; the verse summarizes the extended pilgrimage period.

What ritualistic prescription is mentioned?

None directly; it emphasizes the ongoing yātrā (pilgrimage) as a lived practice.