Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 44

Devanagari script

दुर्वासा उवाच । साधयिष्याम्यहं मन्त्रमभीष्टं कमपि व्रती । तस्य सिद्धिकृते ब्रूहि विधानं शास्त्रसंभवम्

Transliteration

durvāsā uvāca | sādhayiṣyāmyahaṃ mantramabhīṣṭaṃ kamapi vratī | tasya siddhikṛte brūhi vidhānaṃ śāstrasaṃbhavam

Translation

Durvāsas nói: “Ta là người giữ giới nguyện, muốn thành tựu một chân ngôn theo sở nguyện. Xin hãy nói cho ta nghi thức có căn cứ nơi kinh điển, để chân ngôn ấy được viên mãn.”

Word by Word

• दुर्वासाः: Durvāsas
• दुर्वासाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: दुर्वासा (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन

• साधयिष्यामि: I will accomplish/perform
• साधयिष्यामि: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: साधय् (धातु)
• Form: लृट्-लकार (Simple Future), उत्तमपुरुष, एकवचन

• अहम्: I
• अहम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: त्रिलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम

• मन्त्रम्: mantra
• मन्त्रम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: मन्त्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन

• अभीष्टम्: desired
• अभीष्टम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अभीष्ट (प्रातिपदिक/कृदन्त)
• Form: विशेषण, नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त (इष्/इच्छ् अर्थे)

• कम्: some/any
• कम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: किम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; अनिश्चितार्थक (indefinite)

• अपि: even/also
• अपि: Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: अव्यय, अवधान/समुच्चयार्थक (particle: even/also)

• व्रती: a vow-observer (ascetic)
• व्रती: Karta (Apposition/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: व्रतिन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• तस्य: of it/of that
• तस्य: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (6th/Genitive), एकवचन; सर्वनाम

• सिद्धिकृते: for (its) success
• सिद्धिकृते: Artha/Hetu (Purpose/हेतु)
• Type: Noun
• Root: सिद्धि + कृते (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; हेत्वर्थे (for the sake of); तत्पुरुष (सिद्ध्याः कृते)

• ब्रूहि: tell
• ब्रूहि: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: ब्रू (धातु)
• Form: लोट्-लकार (Imperative), मध्यमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• विधानम्: procedure, rule
• विधानम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: विधान (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• शास्त्रसम्भवम्: arising from scripture
• शास्त्रसम्भवम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: शास्त्र + सम्भव (प्रातिपदिक)
• Form: विशेषण, नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुष (शास्त्रात् सम्भवः)

Speaker

Durvāsā

Skanda Dialogue

Listener: Lomaharṣaṇa (Sūta’s father)

Visual Art Cues

Scene: Durvāsas, austere and radiant, addresses Lomaharṣaṇa in an āśrama, asking for the scriptural procedure to perfect a desired mantra; his posture is firm, eyes intense, yet reverent to śāstra.

Characters & Entities

• Durvāsā

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Even powerful ascetics seek mantra-siddhi through śāstra-based discipline rather than mere impulse.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The site is not named in this verse; it leads into the glorification of Camatkārapura and Citreśvarīpīṭha.

What ritualistic prescription is mentioned?

A request is made for the proper vidhāna (procedure) for mantra-siddhi; details follow in subsequent verses.