Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 12

Devanagari script

ततः शक्रं समुद्दिश्य गदां गुर्वीं मुमोच सः । सर्वायसमयीं रौद्रां यमजिह्वामिवापराम्

Transliteration

tataḥ śakraṃ samuddiśya gadāṃ gurvīṃ mumoca saḥ | sarvāyasamayīṃ raudrāṃ yamajihvāmivāparām

Translation

Rồi hắn nhắm thẳng Śakra mà ném một cây chùy nặng khủng khiếp—toàn bằng sắt, dữ dằn đáng sợ, như một “Lưỡi của Yama” khác, khí giới gieo tử vong.

Word by Word

• ततः: then
• ततः: Kriya-vishesana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: अव्यय; क्रियाविशेषण (then)

• शक्रम्: Śakra (Indra)
• शक्रम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: शक्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, एकवचन

• समुद्दिश्य: having aimed at
• समुद्दिश्य: Purvakala-kriya (Prior action/पूर्वकालक्रिया)
• Type: Verb
• Root: सम् + उद् + दिश् (धातु)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (gerund); धातु: दिश्—निर्देशने (having aimed/indicated toward)

• गदाम्: mace
• गदाम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: गदा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, एकवचन

• गुर्वीम्: heavy
• गुर्वीम्: Karma (Object qualifier/कर्मविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: गुर्वी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, एकवचन; विशेषण (qualifying ‘गदाम्’)

• मुमोच: released, hurled
• मुमोच: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: मुच् (धातु)
• Form: लिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद; धातु: मुच्—मोचने (to release/throw)

• सः: he
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: प्रथमा विभक्ति, एकवचन

• सर्वायसमयीम्: entirely of iron
• सर्वायसमयीम्: Karma (Object qualifier/कर्मविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सर्व + आयस + मयी (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुषसमास (‘सर्वम् आयसम् यस्याः/यस्य’ → ‘made wholly of iron’); स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण (गदाम्)

• रौद्राम्: fierce
• रौद्राम्: Karma (Object qualifier/कर्मविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: रौद्र (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण

• यमजिह्वाम्: Yama’s tongue (name/likeness of a weapon)
• यमजिह्वाम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: यम + जिह्वा (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुषसमास (‘यमस्य जिह्वा’); स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; उपमा-उपमेय (as the ‘tongue of Yama’)

• इव: like
• इव: Sambandha (Comparison marker/उपमा)
• Type: Indeclinable
• Root: इव (अव्यय)
• Form: अव्यय; उपमानसूचक निपात (comparative particle)

• अपराम्: another
• अपराम्: Karma (Object qualifier/कर्मविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अपर (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण (‘another’)

Speaker

Narrator (contextual Purāṇic narrator within Nāgarakhaṇḍa Tīrthamāhātmya; exact speaker not explicit in snippet)

Visual Art Cues

Scene: The victor, holding Indra’s vajra, now hurls a gigantic iron mace at Indra; the mace is depicted as dark, heavy, and blazing with raudra energy, likened to Yama’s lethal instrument.

Characters & Entities

• Śakra (Indra)
• Gadā (mace)
• Yama

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Adharma weaponizes terror; dharma stands firm even when faced with the imagery and force of death.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No site is named in this verse; it continues the battle narrative within the Mahātmya.

What ritualistic prescription is mentioned?

None.