Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 7

Devanagari script

वाराणस्यां पुरा संस्था मुनयः शंसितव्रताः । हाटकेश्वरदेवस्य दर्शनार्थं समुत्सुकाः

Transliteration

vārāṇasyāṃ purā saṃsthā munayaḥ śaṃsitavratāḥ | hāṭakeśvaradevasya darśanārthaṃ samutsukāḥ

Translation

Thuở xưa tại Vārāṇasī, các bậc hiền triết an trú trong những giới nguyện đáng tán thán, khởi lòng nôn nao muốn được chiêm bái Chúa Hāṭakeśvara.

Word by Word

• वाराणस्याम्: in Vārāṇasī
• वाराणस्याम्: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: वाराणसी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन

• पुरा: formerly
• पुरा: Adverbial (काल/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: पुरा (अव्यय)
• Form: कालवाचक अव्यय (formerly)

• संस्थाः: dwelling; settled
• संस्थाः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सम्-स्था (धातु)
• Form: कृदन्त—क्त (past participle) ‘संस्थित’; पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन

• मुनयः: sages
• मुनयः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: मुनि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन

• शंसितव्रताः: of praised vows; renowned for vows
• शंसितव्रताः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: शंसित-व्रत (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; समासः—शंसितम् (praised) + व्रतम् (vow)

• हाटकेश्वरदेवस्य: of Lord Hāṭakeśvara
• हाटकेश्वरदेवस्य: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: हाटकेश्वर-देव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी (6th), एकवचन; समासः—हाटकेश्वरस्य देवः (the god Hāṭakeśvara)

• दर्शनार्थम्: for (the purpose of) seeing
• दर्शनार्थम्: Prayojana (Purpose/प्रयोजन)
• Type: Noun
• Root: दर्शन-अर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; समासः—दर्शनस्य अर्थः (for the purpose of seeing)

• समुत्सुकाः: eager; keen
• समुत्सुकाः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सम्-उत्सुक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन

Speaker

Sūta

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Hāṭakeśvara

Type: temple

Visual Art Cues

Scene: A group of austere sages in Vārāṇasī, clad in bark/ochre, with kamaṇḍalu and daṇḍa, gathered near a ghāṭ or āśrama, speaking of their eagerness to behold Hāṭakeśvara.

Characters & Entities

• Vārāṇasī
• Hāṭakeśvara
• Munayaḥ (Sages)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Holy resolve and disciplined vows culminate in darśana—seeking the living presence of Śiva at a sacred site.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Vārāṇasī (Kāśī), specifically the deity/locale of Hāṭakeśvara.

What ritualistic prescription is mentioned?

The verse highlights vrata (religious observance) and the pilgrimage intention for darśana, without detailing a specific rite.