Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 32

Devanagari script

किं वाचा बहुनोक्तेन भूयोभूयो द्विजोत्तमाः । या तासां क्रियते पूजा एकादशगुणा भवेत्

Transliteration

kiṃ vācā bahunoktena bhūyobhūyo dvijottamāḥ | yā tāsāṃ kriyate pūjā ekādaśaguṇā bhavet

Translation

Hỡi các bậc Bà-la-môn tối thượng, cớ sao còn phải nói dài, nói mãi? Mọi sự thờ phụng dâng lên các tướng ấy đều sinh công đức tăng gấp mười một lần.

Word by Word

• किम्: what (use)
• किम्: Sambandha (Interrogative/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: किम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन — interrogative (what?)

• वाचा: with words/speech
• वाचा: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: वाच् (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया (करण), एकवचन — Instrumental singular (by speech)

• बहुना: with much
• बहुना: Karana (Instrument/करण)
• Type: Adjective
• Root: बहु (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग, तृतीया (करण), एकवचन — Instrumental singular (with much)

• उक्तेन: by saying (much)
• उक्तेन: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: उक्त (कृदन्त-प्रातिपदिक; वच् धातोः क्त)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (करण), एकवचन — Instrumental singular (by what is said)

• भूयः: again
• भूयः: Sambandha (Adverbial/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: भूयस्/भूयः (अव्यय)
• Form: पुनरुक्त्यर्थक-अव्यय (adverb: again/more)

• भूयः: again
• भूयः: Sambandha (Adverbial/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: भूयस्/भूयः (अव्यय)
• Form: पुनरुक्त्यर्थक-अव्यय (adverb: again/more)

• द्विजोत्तमाः: O best of Brahmins
• द्विजोत्तमाः: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: द्विज-उत्तम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन — Nominative plural; समासः षष्ठी-तत्पुरुष (द्विजानाम् उत्तमाः)

• या: which
• या: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन — Relative pronoun, nominative singular

• तासाम्: of those (forms)
• तासाम्: Sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, षष्ठी, बहुवचन — Genitive plural (of those)

• क्रियते: is performed
• क्रियते: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: लट् (वर्तमान), कर्मणि प्रयोग, प्रथमपुरुष, एकवचन — Present passive, 3rd person singular

• पूजा: worship
• पूजा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पूजा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन — Nominative singular

• एकादशगुणा: elevenfold
• एकादशगुणा: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: एकादश-गुण (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन — Nominative singular agreeing with पूजा; समासः तत्पुरुष (एकादश गुणाः यस्याः सा)

• भवेत्: would be/becomes
• भवेत्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: भू (धातु)
• Form: विधिलिङ् (सम्भावना/आज्ञा), प्रथमपुरुष, एकवचन — Optative, 3rd person singular

Speaker

Śrī Bhagavān (Rudra/Śiva)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Viśvāmitra-hrada precinct (contextual)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Dvijottamas (brāhmaṇas)

Visual Art Cues

Scene: The Lord concludes succinctly: worship offered to those forms becomes elevenfold—an emphatic phala-śruti moment, with brāhmaṇas receiving the teaching.

Characters & Entities

• Dvijottamāḥ
• Ekādaśa-guṇa (elevenfold merit)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Worship at a consecrated kṣetra multiplies spiritual merit; sacred geography intensifies devotion’s fruit.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The worship pertains to the eleven forms established in the Hāṭakeśvara-kṣetra context.

What ritualistic prescription is mentioned?

Perform pūjā to the established forms; its fruit is stated as ‘elevenfold’.