Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 12

Devanagari script

निमिषं निर्नयन्मेषं योगः समभिजायते । वाणीजये योगिनस्तु गोमेधश्च प्रकीर्तितः

Transliteration

nimiṣaṃ nirnayanmeṣaṃ yogaḥ samabhijāyate | vāṇījaye yoginastu gomedhaśca prakīrtitaḥ

Translation

Chỉ cần chế ngự (cả) cái chớp mắt, yoga liền sinh khởi viên mãn. Và đối với yogin, chiến thắng đối với lời nói được tán dương là tương đương với tế lễ go-medha.

Word by Word

• निमिषम्: a moment
• निमिषम्: Karma/Measure (परिमाण-कर्म)
• Type: Noun
• Root: निमिष (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः/नपुंसकलिङ्गः (प्रयोगभेदे), द्वितीया-विभक्तिः (Accusative), एकवचनम्; कालपरिमाणवाचकः

• निर्नयन्: leading out, bringing to completion
• निर्नयन्: Kriya-viseshana (Adverbial participle/क्रियाविशेषण)
• Type: Verb
• Root: निर्+नी (धातु) → निर्नयत् (कृदन्त; शतृ)
• Form: वर्तमानकाले कर्तरि शतृ-प्रत्ययान्त (present active participle); पुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; क्रियाविशेषणभावे (while leading out/bringing to an end)

• मेषम्: a ram
• मेषम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: मेष (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्

• योगः: yoga
• योगः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: योग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्

• समभिजायते: arises, comes into being
• समभिजायते: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: सम्+अभि+जन् (धातु)
• Form: लट्-लकारः (Present), आत्मनेपदम्; प्रथम-पुरुषः, एकवचनम्

• वाणी-जये: in the victory/mastery of speech
• वाणी-जये: Adhikarana (Context/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: वाणी (प्रातिपदिक) + जय (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समासः (वाण्याः जयः); पुंलिङ्गः, सप्तमी-विभक्तिः, एकवचनम्

• योगिनः: of the yogin
• योगिनः: Shashthi-sambandha (Genitive/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: योगिन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, षष्ठी-विभक्तिः (Genitive), एकवचनम्

• तु: but, indeed
• तु: Discourse particle (निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: समुच्चय/विरोधार्थक-निपातः (but/indeed)

• गोमेधः: the gomedha sacrifice
• गोमेधः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: गो (प्रातिपदिक) + मेध (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समासः (गो-मेधः); पुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्

• च: and
• च: Connector (समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक-निपातः (conjunction)

• प्रकीर्तितः: is proclaimed, is stated
• प्रकीर्तितः: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र+कीर्त् (धातु) → प्रकीर्तित (कृदन्त)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्तः (past passive participle); पुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; कर्मणि प्रयोगे

Speaker

Unknown (Tīrthamāhātmya context; internal narrator not provided in snippet)

Tirtha Mahatmya

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A yogin seated in padmāsana, eyes half-closed with unwavering gaze, a subtle aura around the eyelids; from his throat emerges a sealed lotus indicating conquered speech; beside him, a symbolic cow-sacrifice altar transforms into a lamp of inner light, signifying go-medha transmuted into mauna-tapas.

Characters & Entities

• Yoga
• Vāṇī (speech)
• Go-medha

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Inner restraint—especially mastery over speech—is praised as a powerful ‘inner sacrifice’ and a marker of true yoga.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No specific tīrtha is named; the verse teaches yogic discipline within a pilgrimage-mahātmya framework.

What ritualistic prescription is mentioned?

Go-medha is mentioned as a sacrificial benchmark, but the verse redirects the idea toward inner conquest (speech-control).