Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 1

Devanagari script

। सूत उवाच । यत्पूर्वापरसीमान्तं तन्मया संप्रकीर्तितम् । दक्षिणोत्तरसंभूतं तद्वो वक्ष्यामि सांप्रतम्

Transliteration

| sūta uvāca | yatpūrvāparasīmāntaṃ tanmayā saṃprakīrtitam | dakṣiṇottarasaṃbhūtaṃ tadvo vakṣyāmi sāṃpratam

Translation

Sūta nói: “Ta đã trình bày đúng đắn các ranh giới phía đông và phía tây. Nay ta sẽ nói cho các ông, theo như hiện trạng, về phạm vi và sự phân định về phía nam và phía bắc.”

Word by Word

• सूतः: Sūta (the narrator)
• सूतः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सूत (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• यत्: which/that (relative)
• यत्: Karma/Pratipadya (Object/विषय)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; सम्बन्धसूचक सर्वनाम

• पूर्वापरसीमान्तम्: the boundary-limit of east and west
• पूर्वापरसीमान्तम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: पूर्व + अपर + सीमा + अन्त (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; समासः—पूर्वापरयोः सीमायाः अन्तः (सीमान्त)

• तत्: that
• तत्: Karma/Pratipadya (Object/विषय)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; निर्देशार्थ

• मया: by me
• मया: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: उत्तमपुरुष-सर्वनाम, तृतीया (3rd), एकवचन

• संप्रकीर्तितम्: has been proclaimed/described
• संप्रकीर्तितम्: Kriya (Predicative/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: सम् + प्र + कीर्त् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (क्त-प्रत्यय), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; कर्मणि प्रयोगे ‘has been proclaimed’

• दक्षिणोत्तरसंभूतम्: arisen/formed from the south and north (limits)
• दक्षिणोत्तरसंभूतम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: दक्षिण + उत्तर + सम् + भू (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (क्त), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; समासः—दक्षिणोत्तरयोः (दिशोः) संभूतम्

• तत्: that
• तत्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; निर्देशार्थ

• वः: to you (all)
• वः: Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: मध्यमपुरुष-सर्वनाम, चतुर्थी/षष्ठी (4th/6th), बहुवचन; अत्र सम्प्रदानार्थ (to you)

• वक्ष्यामि: I will tell
• वक्ष्यामि: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लृट् (Simple Future), उत्तमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• सांप्रतम्: now/at present
• सांप्रतम्: Kriya-vishesana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: सांप्रतम् (अव्यय-प्रातिपदिक)
• Form: अव्यय; कालवाचक क्रियाविशेषण

Speaker

Sūta

Skanda Dialogue

Listener: Ṛṣis (Naimiṣāraṇya-style audience implied by Sūta-voice)

Visual Art Cues

Scene: Sūta, seated in a forest-āśrama or yajña-sabhā, addresses attentive ṛṣis, unrolling the ‘map’ of sacred space by describing directional boundaries.

Characters & Entities

• Sūta

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Purāṇic dharma preserves sacred geography with precision, guiding pilgrims to approach holy regions correctly and respectfully.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The broader kṣetra associated with Viṣṇupadī Gaṅgā; this verse introduces the systematic listing of its boundaries.

What ritualistic prescription is mentioned?

No direct rite; it functions as a pilgrimage-guide transition to the boundary descriptions.