Adhyaya 254

Verse 1

शूद्र उवाच । इदमाश्चर्यरूपं मे प्रतिभाति वचस्तव । यद्यपि स्यान्महाक्लेशो वदतस्तव सुव्रत

Người Śūdra thưa: “Lời của ngài đối với tôi thật kỳ diệu. Dẫu khi ngài đang nói mà có đại khổ nạn phát sinh, ô bậc giữ giới nguyện thanh cao…”

Verse 2

तथापि मम भाग्येन मत्पुण्यैर्मद्गृहं गतः । न तृप्ये त्वन्मुखांभोजाच्च्युतं वाक्यामृतं पुनः

“Dẫu vậy, nhờ phước duyên của tôi và công đức tôi đã tạo, ngài đã đến nhà tôi. Thế nhưng tôi vẫn chẳng bao giờ thỏa lòng, khi hết lần này đến lần khác được nếm cam lộ lời ngài tuôn từ miệng sen.”

Verse 3

पिबन्गौरीकथाख्यानं विशेषगुणपूरितम् । कथं महेश्वरो नृत्यं चकार सुरसंवृतः

“Khi ‘uống’ câu chuyện về Gaurī, đầy những đức hạnh thù thắng, thì Maheśvara đã múa như thế nào giữa vòng vây chư thiên?”

Verse 4

चातुर्मास्ये कथं जातं कि ग्राह्यं व्रतमुच्यते । अनुग्रहं कृतवती सा कथं को ह्यनुग्रहः

“Trong mùa Cāturmāsya, việc ấy đã xảy ra thế nào? Giới nguyện nào được nói là phải thọ trì khi ấy? Nàng đã ban ân sủng ra sao—và ân sủng ấy, rốt cuộc, là gì?”

Verse 5

एतद्विस्तरतो ब्रूहि पृच्छतो मे द्विजोत्तम । भगवान्पूज्यते लोके ममानुग्रहकारकः

Xin hãy giảng cho tôi tường tận, hỡi bậc tối thượng trong hàng lưỡng sinh. Đấng Bhagavān đáng tôn thờ, Đấng ban ân phúc cho tôi, được phụng thờ khắp thế gian.

Verse 6

प्रसन्नवदनो भूत्वा स्वस्थः कथय सुव्रत । गालवश्चापि तच्छ्रुत्वा पुनराह प्रहृष्टवान्

Với gương mặt an hòa, tâm trí an định, xin hãy nói, hỡi người giữ thiện nguyện. Gālava cũng nghe vậy rồi lại cất lời lần nữa, lòng hân hoan.

Verse 7

गालव उवाच । इतिहासमिमं पुण्यं कथयामि तवानघ । शृणुष्वावहितो भूत्वा यज्ञायुतफलप्रदम्

Gālava nói: Hỡi người vô tội, ta sẽ kể cho ngươi truyền thuyết thánh thiện này. Hãy lắng nghe chăm chú, vì nó ban quả báo của mười ngàn lễ tế.

Verse 8

चातुर्मास्येऽथ संप्राप्ते हरो भक्तिसमन्वितः । ब्रह्मचर्यव्रतपरः प्रहृष्टवदनोऽभवत्

Khi mùa Cāturmāsya đến, Hara tràn đầy lòng sùng kính. Ngài rạng rỡ niềm hoan hỷ, chuyên tâm giữ giới nguyện brahmacarya.

Verse 9

देवतानां च संकल्पं महर्षीणां चकार ह । समागत्य ततो देवा मन्दराचलमास्थिताः

Rồi Ngài khởi lập quyết tâm hòa hợp với chư thiên và các đại hiền triết. Bấy giờ chư thiên tụ hội và an vị trên núi Mandara.

Verse 10

प्रणम्य ते महेशानं तस्थुः प्रांजलयोऽग्रतः । तानुवाच सुरान्सर्वान्हरो दृष्ट्वा समागतान्

Sau khi đảnh lễ Maheśāna (Śiva), họ chắp tay đứng trước Ngài. Thấy chư thiên đều tụ hội, Hara liền cất lời với họ.

Verse 11

पार्वत्याभिहितं प्राह कस्मिन्कार्यांतरे सति । मया नियुक्तेऽभिनये यत्र साहाय्यकारिणः

Ngài nói theo lời Pārvatī đã truyền đạt: “Các ngươi còn đến vì mục đích nào khác sao? Trong cuộc hành sự do Ta chỉ định, các ngươi chính là những người trợ giúp cho Ta.”

Verse 12

भवंत्विंद्रपुरोगाश्च चातुर्मास्ये समागते । ते तथोचुश्च संहृष्टा नमस्कृत्य च शूलिनम्

“Được vậy—khi mùa Cāturmāsya thiêng liêng đến, hãy để Indra đứng đầu.” Họ hân hoan đáp lời, đảnh lễ Đấng cầm Tam Xoa (Śiva), rồi thuận theo.

Verse 13

स्वंस्वं भवनमाजग्मुर्विमानैः सूर्यसन्निभैः । तथाऽषाढे शुक्लपक्षे चतुर्दश्यां महेश्वरः

Họ trở về từng cõi của mình trên những thiên xa rực sáng như mặt trời. Rồi đến ngày mười bốn của nửa tháng sáng trong tháng Āṣāḍha, Maheśvara (Śiva)…

Verse 14

प्रनर्त्तयितुमारेभे भवानीतोषणाय च । मंदरे पर्वतश्रेष्ठे तत्र जग्मुर्महर्षयः

Ngài bắt đầu vũ điệu để làm vui lòng Bhavānī (Pārvatī). Và các đại hiền triết đã đến núi Mandara, bậc nhất trong các núi, để chiêm ngưỡng.

Verse 15

नारदो देवलो व्यासः शुकद्वैपायनादयः । अंगिराश्च मरीचिश्च कर्दमश्च प्रजापतिः

Nārada, Devala, Vyāsa, cùng Śuka thuộc dòng Dvaipāyana; lại có Aṅgiras, Marīci và Kardama—bậc Prajāpati—tất thảy đều đến nơi ấy.

Verse 16

कश्यपो गौतमश्चात्रिर्वसिष्ठो भृगुरेव च । जमदग्निस्तथोत्तंको रामो भार्गव एव च

Kaśyapa, Gautama, Atri, Vasiṣṭha và Bhṛgu; Jamadagni, Uttaṅka; và cả Rāma Bhārgava (Paraśurāma) cũng đều đến.

Verse 17

अगस्त्यश्च पुलोमा च पुलस्त्यः पुलहस्तथा । प्रचेताश्च क्रतुश्चैव तथैवान्ये महर्षयः

Agastya, Pulomā, Pulastya và Pulaha; Pracetā và Kratu nữa; cùng vô số đại hiền giả khác cũng đều đến như vậy.

Verse 18

सिद्धा यक्षाः पिशाचाश्च चारणाश्चारणैः सह । आदित्या गुह्यकाश्चैव सा ध्याश्च वसवोऽश्विनौ

Các Siddha, Yakṣa và Piśāca; các Cāraṇa cùng đoàn Cāraṇa của họ; các Āditya, Guhyaka, Sādhya, Vasus và đôi Aśvin—cũng đều đến.

Verse 19

एते सर्वे तथेन्द्राद्या ब्रह्मविष्णुपुरोगमाः । समाजग्मुर्महेशस्य नृत्यदर्शनलालसाः

Tất cả những vị ấy—Indra và chư thiên khác, với Brahmā và Viṣṇu đứng đầu—đều tụ hội, lòng khát khao được chiêm ngưỡng vũ điệu của Maheśa (Śiva).

Verse 20

ततो गणा नंदिमुखा रत्नानि प्रददुस्तथा । भूषणानि च वासांसि मुन्यादिभ्यो यथाक्रमम्

Bấy giờ các gaṇa, do Nandimukha dẫn đầu, phân phát châu báu; lại ban cả đồ trang sức và y phục cho các bậc hiền thánh (muni) cùng những người khác, theo đúng thứ tự.

Verse 21

ततो वाद्यसहस्रेषु वादित्रेषु समंततः । सर्वैर्जयेति चैवोक्ता भगवा न्व्रतमादिशत्

Bấy giờ, giữa tiếng vang rền của hàng ngàn nhạc khí khắp bốn phương, mọi người đồng thanh hô “Chiến thắng!”, và Đấng Thế Tôn truyền dạy một vrata (hạnh nguyện, pháp tu) thiêng liêng.

Verse 22

भवानी हृष्टहृदया महादेवं व्यलोकयत् । जया च विजया चैव जयन्ती मंगलारुणा

Bhavānī, lòng tràn hoan hỷ, ngước nhìn Mahādeva. Bên nàng có Jayā và Vijayā, lại có Jayantī—đấng cát tường, sắc hồng như rạng đông.

Verse 23

चतुष्टयसखीमध्ये विर राज शुभानना । तस्याः सान्निध्ययोगेन जगद्भाति गुणोत्तरम्

Giữa vòng bốn người bạn đồng hành, vị Nữ Vương dung nhan đoan nghiêm rực sáng huy hoàng. Nhờ uy lực của sự hiện diện ấy, thế gian như được tôn cao trong đức hạnh và sự ưu việt.

Verse 24

यस्याः शरीरजा शोभा वर्णितुं नैव शक्यते । ईशोऽपि गणकोटीभिर्ना नावक्त्त्राभिरीक्षितः

Vẻ huy hoàng phát sinh từ chính thân thể nàng thật không thể tả xiết. Ngay cả Đấng Chúa Tể—dẫu chiêm ngưỡng bằng vô số đoàn gaṇa và với muôn mặt—cũng không thể cùng tận vẻ đẹp của nàng.

Verse 25

पिशाचभूतसंघैश्च वृतः परमशोभनः । स्वर्णवेत्रधरो नन्दी बभौ कपिमुखोऽग्रतः

Được bao quanh bởi đoàn piśāca và bhūta, Nandin rực rỡ tối thượng hiện ra, tay cầm trượng vàng, đứng ở hàng đầu với gương mặt tựa khỉ.

Verse 26

विद्याधराश्च गंधर्वाश्चि त्रसेनादयस्तथा । चित्रन्यस्ता इव बभुस्तत्र नागा मुनीश्वराः

Tại đó có các Vidyādhara và Gandharva—Citraseṇa cùng những vị khác nữa. Các nāga và bậc đại hiền hiện ra như thể được đặt trong một bức họa.

Verse 27

श्रीरागप्रमुखा रागास्तस्य पुत्रा महौजसः । अमूर्त्ताश्चैव ते पुत्रा हरदेव समुद्भवाः

Các rāga do Śrīrāga đứng đầu là những người con hùng lực, rạng ngời của Ngài. Những người con ấy quả thật vô tướng, vì phát sinh từ Hara, Đấng Chúa tể thiêng liêng.

Verse 28

एकैकस्य च षड्भार्याः सर्वासां च पितामहः । ताभिः सहैव ते रागा लीलावपुर्धरास्तथा

Mỗi vị đều có sáu phối ngẫu, và cho tất cả họ chỉ có một bậc tổ phụ. Cùng với các phu nhân ấy, các rāga cũng mang lấy những hình tướng vui đùa, tự tại.

Verse 29

प्रादुर्बभूवुः सहसा चिंतितास्तेन शंभुना । तेषां नामानि ते वच्मि शृणुष्व त्वं महाधन

Họ bỗng nhiên hiện ra, chỉ vì được Śambhu khởi niệm. Ta sẽ nói tên của họ—hãy lắng nghe, hỡi người đại phúc.

Verse 30

श्रीरागः प्रथमः पुत्र ईश्वरस्य विमोहनः । आसां चक्रे भ्रुवोर्मध्ये परब्रह्म प्रदायकः

Śrīrāga là người con đầu của Īśvara, bậc làm say đắm lòng người. Ngài đặt dấu ấn nơi khoảng giữa hai chân mày, ban ân phúc chứng ngộ Phạm Thiên Tối Thượng (Parabrahman).

Verse 31

तन्मध्यश्चैव माहेशात्समुद्भूतो गणोत्तमः । द्वितीयोऽथ वसन्तोऽभूत्कटिदेशान्महायशाः

Từ chính trung tâm ấy, từ Maheśa, một vị thủ lĩnh ưu việt trong hàng gaṇa đã phát sinh. Rồi vị thứ hai—Vasanta, danh tiếng lẫy lừng—hiện ra từ vùng thắt lưng.

Verse 32

महदंकश्च भूतानां चक्राच्चैव विशुद्धितः । पंचमस्तु तृतीयोऽभूत्सुतो विश्वविभूषणः

Từ bánh xe (cakra) thanh tịnh phát sinh “Aṃka” vĩ đại, gắn liền với muôn loài. Và như vị thứ năm, người con thứ ba xuất hiện—đấng là trang sức của vũ trụ.

Verse 33

महेश्वरहृदो जातं चक्रं चैवमनाहतम् । नासादेशात्समुद्भूतो भैरवो भैरवः स्वयम्

Từ trái tim của Maheśvara phát sinh Anāhata-cakra. Và từ vùng mũi hiện ra Bhairava—chính Bhairava, tự thân hiển lộ.

Verse 34

मणिपूरकनामेदं चक्रं तद्धि विमुक्तिदम् । पंचाशच्च तथा वर्णा अंका नाम महेश्वरात्

Cakra này gọi là Maṇipūraka, quả thật ban cho giải thoát (mokṣa). Năm mươi chữ cái nữa, được gọi là “Aṃkā”, cũng được nói là phát sinh từ Maheśvara.

Verse 35

राशयो द्वादश तथा नक्षत्राणि तथैव च । स्वाधिष्ठानसमुद्भूता जगद्बीजसमन्विताः

Mười hai cung hoàng đạo và các tú (nakṣatra) cũng vậy, đều sinh từ Svādhiṣṭhāna, mang theo chủng lực—hạt giống của vũ trụ.

Verse 36

क्षणेन वृद्धिमायांति ततो रेतः प्रवर्तते । रेतसस्तु जगत्सृष्टं तदीशजननेंद्रियम्

Chỉ trong khoảnh khắc chúng tăng trưởng; rồi tinh chất sinh thành bắt đầu tuôn chảy. Từ tinh chất ấy thế gian được tạo lập—đó là căn cơ sinh dục của Đấng Chúa Tể.

Verse 37

आधाराच्च महान्षष्ठो नटो नारायणोऽभवत् । महेशवल्लभः पुत्रो नीलो विष्णुपराक्रमः

Từ Ādhāra (nền nâng đỡ) phát sinh bậc thứ sáu vĩ đại: Nārāyaṇa, vị vũ công. Được Maheśa yêu mến, con trai Ngài là Nīla, mang dũng lực của Viṣṇu.

Verse 38

एते मूर्तिधरा रागा जाता भार्यासहायिनः । भार्यास्तेषां समुद्भूताः शिरोभागात्पिनाकिनः

Những rāga ấy mang thân tướng, sinh khởi cùng các người vợ làm bạn đồng hành. Vợ của họ sinh từ vùng đỉnh đầu của Pinākin (Śiva, Đấng cầm cung Pināka).

Verse 39

षट्त्रिंशत्परिमाणेन ततस्तास्त्वं निशामय । गौरी कोलाहली धीरा द्राविडी माल कौशिकी

Rồi theo số lượng ba mươi sáu, nay hãy lắng nghe họ: Gaurī, Kolāhalī, Dhīrā, Drāviḍī, Māla và Kauśikī.

Verse 40

षष्ठी स्याद्देवगांधारी श्रीरागत्य प्रिया इमाः । आन्दोला कौशिकी चैव तथा चरममंजरी

Thứ sáu là Devagāndhārī. Những điệu này được Śrīrāga yêu chuộng; lại có Āndolā, Kauśikī và Caramamañjarī.

Verse 41

गंडगिरी देवशाखा राम गिरी वसन्तगा । त्रिगुणा स्तम्भतीर्था च अहिरी कुंकुमा तथा

Gaṇḍagirī, Devaśākhā, Rāmagirī và Vasantagā; Triguṇā, Stambhatīrthā, Ahirī và cả Kuṃkumā—đó là những danh xưng được kể ra.

Verse 42

वैराटी सामवेरी च षड्भार्याः पंचमे मताः । भैरवी गुर्जरी चैव भाषा वेलागुली तथा

Vairāṭī và Sāmaverī—được xem là sáu phối ngẫu thuộc nhóm thứ năm; lại có Bhairavī, Gurjarī, Bhāṣā và cả Velāgulī.

Verse 43

कर्णाटकी रक्तहंसा षड्भार्या भैरवानुगाः । बंगाली मधुरा चैव कामोदा चाक्षिनारिका

Karṇāṭakī và Raktahaṃsā—sáu phối ngẫu theo hầu Bhairava; lại có Baṃgālī, Madhurā, Kāmodā và Ākṣinārikā.

Verse 44

देवगिरी च देवाली मेघ रागानुगा इमा । त्रोटकी मीडकी चैव नरादुम्बी तथैव च

Devagirī và Devālī—những rāgiṇī này theo rāga Megha; lại có Troṭakī, Mīḍakī và cả Narādumbī.

Verse 45

मल्हारी सिन्धुमल्हारी नटनारायणानुगाः । एता हि गिरिशं नत्वा महेशं च महेश्वरीम्

Malhārī và Sindhumalhārī là những vị tùy tùng của Naṭanārāyaṇa. Các vị ấy cúi lạy Giriśa, rồi cũng tôn kính Maheśa và Maheśvarī.

Verse 46

स्वमूर्त्तिवाहनोपेताः स्वभर्तृसहिताः स्थिताः । ब्रह्मा मृदंगवाद्येन तोषयामास शंकरम्

Được trang nghiêm bằng chính hình tướng và linh thú của mình, các vị đứng cùng các bậc phu quân. Brahmā gõ trống mṛdaṅga để làm đẹp lòng Śaṅkara.

Verse 47

चतुरक्षरवाद्येन सुवाद्यं चाकरोत्पुनः । तालक्रियां महेशाय दर्शयामास केशवः

Lại nữa, với nhạc cụ gọi là Caturakṣara, Ngài tấu lên khúc nhạc tuyệt diệu. Và Keśava trình diễn phép nhịp điệu (tāla-kriyā) dâng lên Maheśa.

Verse 48

वायवस्तत्र वाद्यं च चक्रुः सुस्वरमोजसा । महेन्द्रो वंशवाद्यं च सुगिरं सुस्वरं बहुः

Tại đó, các Vāyu tấu nhạc với sức mạnh, âm thanh chuẩn và vang. Mahendra cũng thổi sáo trúc, dệt nên nhiều thanh âm ngọt ngào, du dương.

Verse 49

वह्निः शूर्परवं चक्रे पणवं च तथाश्विनौ । उपांगवादनं चक्रे सोमः सूर्यः समंततः

Vahni (Thần Lửa) làm vang tiếng nhạc cụ śūrpa; đôi Aśvin cũng gõ trống paṇava. Soma và Sūrya, khắp bốn phương, hòa tấu những phần nhạc phụ trợ.

Verse 50

घंटानां वादनं चक्रुर्गणाः शतसहस्रशः । मुनीश्वरास्तथा देव्यः पार्वतीसहितास्तथा

Hàng trăm nghìn Gaṇa đồng loạt rung chuông; các bậc Muni tôn quý và chư Thiên nữ, cùng với Thánh Mẫu Pārvatī, cũng đều hiện diện và tham dự.

Verse 51

स्वर्णभद्रासनेष्वेते ह्युपविष्टा व्यलोकयन् । शृंगाणां वादनं चक्रुर्वसवः समहोरगाः

Ngồi trên những bảo tọa cát tường bằng vàng, họ chăm chú dõi theo; còn các Vasu, cùng với những đại xà, thổi kèn sừng vang rền.

Verse 52

भेरीध्वनिं तथा साध्या वाद्यान्यन्ये सुरोत्तमाः । झर्झरीगोमुखादीनि साध्याश्चक्रुर्महोत्सवे

Trong đại lễ ấy, các Sādhya nổi lên tiếng trống bherī vang dội; còn những bậc thiên chúng tối thắng khác cũng tấu đủ loại nhạc khí—như jharjharī và gomukha—làm tràn ngập hội lễ bằng âm thanh cát tường.

Verse 53

तन्त्रीलयसमायुक्ता गंधर्वा मधुर स्वराः । सुवर्णशृंगनादं च चक्रुः सिद्धाः समंततः

Các Gandharva, hòa nhịp theo tiết tấu của đàn dây và giọng ca ngọt ngào, đã tấu hát; và khắp bốn phía, các Siddha cũng thổi lên tiếng kèn sừng vàng vang ngân.

Verse 54

ततस्तु भगवानासीन्महानटवपुर्धरः । मुकुटाः पंचशीर्षे तु पन्नगैरुपशोभिताः

Bấy giờ, Đấng Thế Tôn hiện ra, mang thân tướng rực rỡ của Đại Vũ Sư (Naṭarāja); trên vương miện của Ngài, những mãng xà năm đầu làm đồ trang sức, tôn thêm uy nghi khiến người kính sợ.

Verse 55

जटा विमुच्य सकला भस्मोद्धूलितविग्रहः । बाहुभिर्दशभिर्युक्तो हारकेयूरसंयुतः

Đức Chúa buông xõa toàn bộ búi tóc kết, thân tướng phủ bụi tro thiêng; Ngài đứng uy nghi với mười cánh tay, trang nghiêm bằng chuỗi ngọc và vòng tay.

Verse 56

त्रैलोक्यव्यापकं रूपं सूर्यकोटिसमप्रभम् । कृत्वा ननर्त्त भगवान्भासुरं स महानगे

Hóa hiện thân tướng bao trùm ba cõi, rực sáng như mười triệu mặt trời, Đức Thế Tôn đã múa—chói ngời—giữa đại thành ấy.

Verse 57

ततं वीणादिकं वाद्यं कांस्यतालादिकं घनम् । वंशादिकं तु वादित्रं तोमरादिकनामकम्

Có nhạc khí dây như vīṇā; nhạc khí gõ rắn như chập chõa đồng; nhạc khí hơi như sáo; và những nhạc cụ được gọi bằng các danh xưng như tomara.

Verse 58

चतुर्विधं ततो वाद्यं तुमुलं समजायत । तालानां पटहादीनां हस्तकानां तथैव च

Rồi bốn bộ nhạc khí đồng loạt vang dậy ầm vang—tiếng chập chõa, tiếng trống như paṭaha, và cả những nhạc cụ gõ bằng tay nữa.

Verse 59

मानानां चैव तानानां प्रत्यक्षं रूपमाबभौ । सुकंठं सुस्वरं मुक्तं सुगम्भीरं महास्वनम्

Như thể các nhịp điệu và những nét ngân dài hiện ra thành hình trước mắt—giọng ngọt nơi cổ họng, đúng cao độ, trong trẻo liền mạch, trầm sâu và vang dội hùng hậu.

Verse 60

विश्वावसुर्नारदश्च तुंबुरुश्चैव गायकाः । जगुर्गंधर्वपतयोऽप्सरसो मधुरस्वराः

Viśvāvasu, Nārada và Tumburu—những ca nhân ấy—cất tiếng hát; các chúa tể Gandharva và các Apsarā giọng ngọt cũng hòa ca.

Verse 61

ग्रामत्रयसमोपेतं स्वरसप्तकसंयुतम् । दिव्यं शुद्धं च सांकल्पं तत्र गेयमवर्त्तत

Tại đó, một khúc ca khởi lên—thiêng liêng và thanh tịnh, được nắn theo ý nguyện thánh—đầy đủ ba grāma và bảy nốt của thang âm.

Verse 62

पर्वतोऽपि महानादं हरपादतलाहतः । भ्रमिभिर्भ्रमयंस्तत्र महीं सपुरकाननाम्

Bị lòng bàn chân của Hara giẫm chạm, cả núi cũng vang lên tiếng rền lớn; và bởi những xoáy cuộn của nó, mặt đất nơi ấy—cùng thành quách và rừng núi—run rẩy, chao đảo.

Verse 63

हस्तकांश्चतुराशीतिं स ससर्ज सदाशिवः । ललाटफलकस्वेदात्सूतमागधबंदिनः

Từ mồ hôi trên trán, Sadāśiva hóa sinh tám mươi bốn Hastaka—các Sūta, Māgadha và những người ngâm ca tán tụng.

Verse 64

महेशहृदयाज्जाता गंधर्वा विश्वगायकाः । ते मूर्त्ता देवदेवस्य सुरंगालयसंयुताः

Từ trái tim Maheśa sinh ra các Gandharva, những ca sĩ của khắp thế gian—những tùy tùng hữu hình của Đấng Thần của chư thần, được ban cung điện thiên giới và vẻ huy hoàng.

Verse 65

प्रेक्षकाणामृषीणां च चक्रुराश्चर्यमोजसा । किन्नराः पुष्पवर्षाणि ससृजुः स्वैर्गुणैरिह

Trước mặt các bậc hiền triết đang chiêm ngưỡng, họ dùng oai lực mà làm nên những điều kỳ diệu; còn các Kinnara, nhờ chính công đức của mình, khiến mưa hoa rơi xuống nơi ấy.

Verse 66

एवं चतुर्षुमासेषु यदा नृत्यमजायत । अतिक्रांता शरज्जाता निर्मलाकाशशोभिता

Vì thế, khi vũ điệu kéo dài suốt bốn tháng, mùa mưa đã qua và mùa thu đến, được điểm trang bởi bầu trời trong sạch rạng ngời.

Verse 67

पद्मखंडसमाच्छन्नसरोवरमुखांबुजा । फलवृक्षौषधीभिश्च किंचित्पांडुमुखच्छविः

Những cụm sen phủ kín mặt các ao hồ; cây trái và dược thảo thì dồi dào—còn đất trời khoác lên một ánh sáng dịu, hơi nhạt mà thanh tao.

Verse 68

ऊर्जशुक्लचतुर्दश्यां प्रसन्ना गिरिजा तदा । समाप्तव्रतचर्यः स ईश्वरोऽपि तदा बभौ

Vào ngày Chaturdaśī sáng của tháng Ūrja (Kārttika), Girijā trở nên hoan hỷ từ bi; và Đức Chúa Tể cũng rực sáng, vì hạnh nguyện trai giới của Ngài đã viên mãn.

Verse 69

सा चोवाच तदा शंभुं विकचस्वरलोचना । विप्रशापपातितं च यदा लिंगं भविष्यति

Bấy giờ nàng—đôi mắt sáng mở ra như sen nở—thưa với Śambhu: “Khi một liṅga, bị lời nguyền của một vị brāhmaṇa khiến rơi xuống, sẽ hiện hữu…”

Verse 70

नर्मदाजलसंभूतं विश्वपूज्यं भविष्यति । एवमुक्त्वा ततस्तुष्टा हरस्तोत्रं चकार ह

“Sinh từ dòng nước sông Narmadā, điều ấy sẽ được toàn thế gian tôn thờ.” Nói xong, nàng hoan hỷ mãn nguyện, rồi soạn một bài thánh tụng ca ngợi Hara.

Verse 71

नमस्ते देवदेवाय महादेवाय मौलिने । जगद्धात्रे सवित्रे च शंकराय शिवाय च

Đảnh lễ Ngài, Thần của các thần—Mahādeva, bậc đội vương miện; đấng nâng đỡ thế gian, Savitṛ—nguồn cảm hứng và ánh sáng; kính lễ Śaṅkara, kính lễ Śiva!

Verse 73

नमो ब्रह्मण्य देवाय सितभूतिधराय च । पंचवक्त्राय रूपाय नीरूपाय नमोनमः

Kính lễ, kính lễ mãi mãi đấng hộ trì Bà-la-môn và gìn giữ thánh pháp; đấng mang tro trắng thiêng; đấng hiện thân năm mặt, mà vẫn vượt ngoài mọi hình tướng—xin đảnh lễ, đảnh lễ!

Verse 74

सहस्राक्षाय शुभ्राय नमस्ते कृत्तिवाससे । अन्धकासुरमोक्षाय पशूनां पतये नमः

Kính lễ Ngài, bậc ngàn mắt, rạng ngời thanh tịnh; kính lễ Kṛttivāsa, đấng khoác da thú. Kính lễ đấng giải thoát Andhakāsura, và Paśupati—Chúa tể muôn loài hữu tình.

Verse 76

विप्रवह्निमुखाग्राय हराय च भवाय च । शंकराय महेशाय ईश्वराय नमो नमः

Kính lễ, kính lễ mãi mãi Hara, Bhava; kính lễ Śaṅkara, Maheśa, Īśvara—đấng đứng đầu nơi miệng lửa tế tự của Bà-la-môn, đấng thọ nhận lễ phẩm và lời cầu nguyện.

Verse 77

नमः कृष्णाय शर्वाय त्रिपुरांतक हारिणे । अघोराय नमस्तेऽस्तु नमस्ते पुरुषाय ते

Kính lễ Đấng Kṛṣṇa, kính lễ Śarva, bậc diệt Tripura. Kính lễ Aghora; kính lễ Ngài, Đấng Purusha tối thượng.

Verse 78

सद्योजाताय तुभ्यं भो वामदेवाय ते नमः । ईशानाय नमस्तुभ्यं पंचास्याय कपालिने

Lạy Chúa, kính lễ Ngài trong tướng Sadyojāta; kính lễ Ngài trong tướng Vāmadeva. Kính lễ Ngài trong tướng Īśāna—ôi Đấng năm mặt, bậc mang sọ (kapālin).

Verse 79

विरूपाक्षाय भावाय भगनेत्रनिपातिने । पूषदंतनिपाताय महायज्ञनिपातिने

Kính lễ Virūpākṣa, kính lễ Bhava—Đấng đánh rơi mắt của Bhaga, bẻ gãy răng của Pūṣan, và quật ngã đại tế lễ của lòng kiêu mạn.

Verse 80

मृगव्याधाय धर्माय कालचक्राय चक्रिणे । महापुरुषपूज्याय गणानां पतये नमः

Kính lễ Đấng Thợ Săn (đuổi theo con nai của tâm), chính là Dharma; kính lễ Bánh xe Thời gian và Đấng cầm bánh xe ấy; kính lễ Đấng được các bậc Đại Nhân tôn thờ; kính lễ Gaṇapati, Chúa tể các Gaṇa.

Verse 82

गुणातीताय गुणिने सूक्ष्माय गुरवेऽपि च । नमो महास्वरूपाय भस्मनो जन्मकारिणे

Kính lễ Đấng vượt ngoài mọi guṇa mà vẫn là Chúa tể của các guṇa; kính lễ Đấng vi tế, cũng là bậc Guru. Kính lễ Đấng có đại hình vũ trụ, Đấng làm phát sinh bhasma—tro thiêng.

Verse 83

वैराग्यरूपिणे नित्यं योगाचार्याय वै नमः । मयोक्तमप्रियं देव स्मरसंहारकारक

Con kính lễ Ngài mãi mãi, Đấng lấy ly dục làm hình tướng, bậc Đạo sư Yoga chân thật. Ôi Chúa tể—Đấng diệt Smara (Kāma)—xin tha thứ những lời chẳng phải mà con đã lỡ thốt ra.

Verse 84

क्षंतुमर्हसि विश्वेश शिरसा त्वां प्रसादये । शापानुग्रह एवैष कृतस्ते वै न संशयः

Ôi Đấng Chủ tể vũ trụ, xin Ngài hãy tha thứ; con cúi đầu cầu xin Ngài ban ân. Việc này quả thật đã trở thành vừa là sự quở phạt vừa là ân sủng của Ngài—không còn nghi ngờ gì.

Verse 85

ममापराधजो मन्युर्न कार्यो भवताऽनघ । एवं प्रसादितः शंभुर्हृष्टात्मा त्रिदशैः सह

“Ôi Đấng vô tội, xin Ngài đừng để cơn giận do lỗi lầm của con khởi lên. Được xoa dịu như thế, Śambhu (Śiva) hoan hỷ trong lòng, cùng với đoàn chư thiên.”

Verse 86

तीर्णव्रतपरानंदनिर्भरः प्राह तामुमाम् । य इमां मत्स्तुतिं भक्त्या पठिष्यति तवोद्गताम् । तस्य चेष्टवियोगश्च न भविष्यति पार्वति

Sau khi hoàn mãn lời nguyện, tràn đầy hỷ lạc tối thượng, Ngài nói với Umā: “Hỡi Pārvatī, ai với lòng sùng kính tụng đọc bài tán dương Ta do nàng thốt ra, người ấy sẽ không bị lìa xa điều mình nỗ lực hướng đến (mục nguyện).”

Verse 87

जन्मत्रयधनैर्युक्तः सर्वव्याधिविवर्जितः । भुक्त्वेह विविधान्भोगानंते यास्यति मत्पुरम्

“Được ban phú quý của ba đời và lìa mọi bệnh tật, người ấy sẽ hưởng thụ các lạc thú đa dạng ở đời này; và đến cuối cùng sẽ về cõi của Ta.”

Verse 88

इत्युक्त्वा तां महेशोऽपि स्वमंगं प्रददौ ततः । वैष्णवं वामभागं सा प्रतिजग्राह पार्वती

Nói xong như vậy, Maheśa liền ban cho một phần chính thân thể của Ngài. Pārvatī tiếp nhận hình tướng Vaiṣṇava ở phía bên trái (vāmabhāga).

Verse 89

शर्वं कपालहस्तं च ग्रीवार्द्धे गरलान्वितम् । रुण्डमालार्द्धहारं च सितगौरं समंततः

Họ chiêm ngưỡng Śarva: tay cầm sọ, cổ họng mang vết độc một phần; đeo tràng hoa những thủ cấp như nửa món trang sức, và rực sáng—trắng trong, thanh khiết khắp bốn phía.

Verse 90

ब्रह्मांडकोटिजनकं जटाभिर्भूषितं शिरः । सित द्युतिकलाखंडरत्नभासावभासितम्

Họ thấy chiếc đầu sinh khởi vô số ức vũ trụ, được điểm trang bằng búi tóc kết (jaṭā), rực chiếu bởi hào quang châu báu như những mảnh vụn của ánh trắng tinh khiết.

Verse 91

गंगाधराय मृडिने भवानीप्रियकारिणे । जगदानंददात्रे च ब्रह्मरूपाय ते नमः

Đảnh lễ Ngài—đấng mang dòng Gaṅgā, đấng hiền từ Mṛḍa, đấng làm đẹp lòng Bhavānī; đấng ban niềm an lạc cho thế gian, và đấng có hình thể là Brahman.

Verse 92

मत्स्य वाहनसंयुक्तमन्यतो वृषभांकितम् । एकतः पार्षदैः सेव्यमन्यतः सखिसेवितम्

Một phía, hình tướng ấy kết hợp với đấng có cá làm linh thú (xe); phía khác mang dấu hiệu bò mộng. Một phía được các tùy thần (pārṣada) hầu cận, phía khác được các bạn nữ thân cận phụng sự.

Verse 93

रूपमेवंविधं दृष्ट्वा ब्रह्माद्या देवतागणाः । तुष्टुवुः परया भक्त्या तेजोभूषितलोचनम्

Thấy hình tướng như vậy, Phạm Thiên và các hàng chư thiên đã chí thành tán thán Đấng Thế Tôn bằng lòng sùng kính tối thượng—Đấng có đôi mắt được trang nghiêm bởi hào quang rực sáng.

Verse 94

त्वमेको भगवान्सर्वव्यापकः सर्वदेहिनाम् । पितृवद्रक्षकोऽसि त्वं माता त्वं जीवसंज्ञकः

Chỉ riêng Ngài là Đấng Bhagavān, thấm khắp mọi loài hữu thân. Ngài là đấng che chở như cha; Ngài là mẹ; Ngài chính là nguyên lý sinh mệnh (jīva) vậy.

Verse 95

साक्षी विश्वस्य बीजं त्वं ब्रह्मांडवशकारकः । उत्पद्यंते विलीयंते त्वयि ब्रह्मांडकोटयः

Ngài là chứng tri của vũ trụ; Ngài là hạt giống của nó và là bậc chủ tể chế ngự các “trứng vũ trụ” (brahmāṇḍa). Trong Ngài, vô lượng vô số cõi vũ trụ sinh khởi, và cũng trong Ngài mà tan hoại.

Verse 96

ऊर्मयः सागरे नित्यं सलिले बुद्बुदा यथा । अहं कदा चित्ते नेत्रात्कदाचित्तव भालतः

Như sóng luôn dâng trong biển cả, như bọt nổi trên mặt nước, cũng vậy, con—khi thì từ mắt Ngài, khi thì từ trán Ngài—mà hiện ra.

Verse 97

क्वचित्संगे शिवादेव्या प्राहुर्भूत्वा सृजे जगत् । तवाज्ञाकरिणः सर्वे वयं ब्रह्मादयः सुराः

Có khi, trong sự hiệp nhất với Nữ Thần Śivā Devī, Ngài được nói là trở thành Đấng Tạo Hóa và khai sinh thế gian. Tất cả chúng con—Phạm Thiên và các chư thiên khác—chỉ là kẻ thi hành mệnh lệnh của Ngài mà thôi.

Verse 98

अनंतवैभवोऽनंतोऽनंतधामाऽस्यनंतकः । अनंतः सर्वभंगाय कुरुषे रूपमद्भुतम्

Ngài Ananta uy nghi vô lượng, bản thể vô lượng, trú xứ vô lượng—hỡi Đấng Vô Tận! Vì không bờ bến, để làm tan rã mọi hình tướng, Ngài thị hiện một hình dung kỳ diệu.

Verse 99

भवानि त्वं भयं नित्यमशिवानां पवित्रकृत् । शिवा नामपि दात्री त्वं तपसामपि त्वं फलम्

Ôi Bhavānī, Ngài luôn là nỗi kinh sợ đối với kẻ bất tịnh, và là Đấng làm nên sự thanh tịnh. Ngài ban cả danh xưng “Śivā”, và chính Ngài là quả lành của mọi khổ hạnh.

Verse 100

यः शिवः स स्वयं विष्णुर्यो विष्णुः स सदाशिवः । इत्यभेदमतिर्जाता स्वल्पा नस्त्वत्प्रसादतः

Đấng là Śiva chính là Viṣṇu; đấng là Viṣṇu chính là Sadāśiva. Nhờ ân sủng của Ngài, nơi chúng con đã khởi lên—dẫu chỉ đôi phần—tri kiến về sự bất nhị.

Verse 104

गालव उवाच । तद्दिव्यरूपमतुलं भुवि ये मनुष्याः संसारसागरसमुत्तरणैकपोतम् । संचिन्तयंति मनसा हृतकिल्बिषास्ते ब्रह्मस्वरूपमनुयांति विमुक्तसंगाः

Gālava nói: Những người ở cõi đời này, dùng tâm mà quán niệm hình tướng thần linh vô song ấy—chiếc thuyền duy nhất vượt biển luân hồi—thì tội lỗi được tiêu trừ; lìa mọi chấp trước, họ đạt đến bản tính Phạm (Brahman).

Verse 254

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये शेषशाय्युपाख्याने ब्रह्मनारदसंवादे चातुर्मास्य माहात्म्ये हरतांडवनर्त्तनवर्णनंनाम चतुःपञ्चाशदुत्तरद्विशततमोऽध्यायः

Như vậy kết thúc trong Śrī Skanda Mahāpurāṇa—thuộc Ekāśītisāhasrī Saṃhitā, quyển thứ sáu Nāgara Khaṇḍa, phần Hāṭakeśvara-kṣetra Māhātmya, trong tích Śeṣaśāyī, trong cuộc đối thoại giữa Brahmā và Nārada, về công đức Cāturmāsya—chương mang tên “Mô tả điệu Tāṇḍava của Hara”, tức Chương 254.