Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 10

Devanagari script

प्रमादात्सत्त्वमापन्नो व्यभिचारं कथं कृथाः । गुरुवोऽपि न सन्मार्गे प्रवर्त्तंते जनौघवत्

Transliteration

pramādātsattvamāpanno vyabhicāraṃ kathaṃ kṛthāḥ | guruvo'pi na sanmārge pravarttaṃte janaughavat

Translation

Dẫu ngươi đã đạt được tâm tính cao quý, sao lại vì sơ suất mà phạm điều sai trái? Ngay cả bậc thầy, bị cuốn theo như dòng lũ của đám đông, cũng có thể không bước trên chánh đạo—vì thế hãy tỉnh giác.

Word by Word

• प्रमादात्: from negligence
• प्रमादात्: Hetu (Cause/हेतु)
• Type: Noun
• Root: प्रमाद (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग (Masculine), पञ्चमी-विभक्ति (Ablative/5th), एकवचन (Singular)

• सत्त्वम्: right-mindedness/virtue
• सत्त्वम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: सत्त्व (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग (Neuter), द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन (Singular)

• आपन्नः: having fallen into/attained
• आपन्नः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Verb
• Root: आ-पद् (धातु) + क्त (कृत्-प्रत्यय)
• Form: कृदन्त (past active participle/क्त; ‘having fallen into/attained’), पुंलिङ्ग (Masculine), प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular)

• व्यभिचारम्: adultery/infidelity
• व्यभिचारम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: व्यभिचार (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग (Masculine), द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन (Singular)

• कथम्: how
• कथम्: Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: कथम् (अव्यय)
• Form: प्रश्न-अव्यय (interrogative adverb)

• कृथाः: you did (commit)
• कृथाः: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: लट्/लिट्-प्रयोगभेदे पाठान्तरसम्भवः; अत्र लिट् (Perfect) परस्मैपद, मध्यम-पुरुष (2nd person), एकवचन (Singular) रूपम् ‘कृथाः’ (you did/you have done)

• गुरवः: teachers/elders
• गुरवः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: गुरु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग (Masculine), प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), बहुवचन (Plural)

• अपि: even/also
• अपि: Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: अव्यय (particle) अर्थः ‘even/also’

• न: not
• न: Sambandha (Negation/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेध-अव्यय (negation particle)

• सत्-मार्गे: on the right path
• सत्-मार्गे: Adhikarana (Domain/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: सत् (प्रातिपदिक) + मार्ग (प्रातिपदिक)
• Form: कर्मधारय-समास (descriptive; ‘सन्मार्गः’ = ‘सत् मार्गः’), पुंलिङ्ग (Masculine), सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन (Singular)

• प्रवर्तन्ते: proceed/act
• प्रवर्तन्ते: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र-वृत् (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), आत्मनेपद (Ātmanepada), प्रथम-पुरुष (3rd person), बहुवचन (Plural)

• जन-ओघ-वत्: like a mass of people
• जन-ओघ-वत्: Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: जन (प्रातिपदिक) + ओघ (प्रातिपदिक) + वत् (तद्धित)
• Form: तत्पुरुष-समास (determinative; ‘जनानाम् ओघः’), तद्धितान्त ‘-वत्’ (possessing/like), अव्ययवत् प्रयोगः (adverbial ‘like a crowd’)

Speaker

Śiva (deduced from vocative context within the adhyāya sequence; instruction-giving voice addressing a devotee/interlocutor)

Tirtha Mahatmya

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A teacher and a noble-minded pilgrim stand at a crossroads near a bustling tīrtha; a flood-like crowd surges toward a tempting but wrong turn, while the ‘true path’ is quieter; the speaker gestures in warning, urging vigilance.

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Heedlessness (pramāda) can overturn even a good nature; one must consciously choose the righteous path (sanmārga).

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

This verse functions as dharma-instruction within the Nāgarakhaṇḍa Tīrthamāhātmya frame; the specific tīrtha is not named in this single śloka.

What ritualistic prescription is mentioned?

No specific rite is prescribed here; the emphasis is ethical vigilance and adherence to sanmārga.