Adhyaya 244
Chương này được trình bày như một cuộc đối thoại giáo huấn: Paijavana thỉnh cầu Gālava giải thích tường tận các “bheda” (những phân loại/phân biệt trong giáo lý), nói rằng cơn khát hiểu biết của mình vẫn chưa được thỏa dù đã uống “cam lộ” từ lời thầy. Gālava đáp lại bằng lời hứa sẽ nêu một bản liệt kê theo truyền thống Purāṇa; chỉ cần được nghe cũng có thể giải trừ tội lỗi. Nội dung trọng tâm là sự liệt kê theo thứ tự hai mươi bốn danh hiệu–hình tướng sùng kính của Hari/Viṣṇu—như Keśava, Madhusūdana, Saṅkarṣaṇa, Dāmodara, Vāsudeva, Pradyumna… cho đến Kṛṣṇa—được xem là bộ danh xưng chuẩn mực để thờ phụng suốt năm. Chương còn gắn các mūrti-nāma này với cấu trúc lịch pháp—tithi và chu kỳ năm—hàm ý một chương trình tu tập có quy củ; đồng thời đối chiếu mô thức 24 này với những hệ 24 khác (như các avatāra), và gợi đến sự phân chia tháng/nửa tháng. Kết lại, việc thờ phụng chí thành các Đấng chủ tể đem lại bốn mục tiêu của đời người (dharma, kāma, artha, mokṣa). Phalaśruti nhấn mạnh: nghe hoặc tụng với lòng sùng kính và tâm chuyên nhất sẽ làm đẹp lòng Hari, Đấng hộ trì muôn loài hữu tình.
Shlokas
Verse 1
पैजवन उवाच । एतान्भेदान्मम ब्रूहि विस्तरेण तपोधन । त्वद्वाक्यामृतपानेन तृषा नैव प्रशाम्यति
Paijavana thưa: “Ôi bậc tích chứa công phu khổ hạnh, xin hãy nói cho ta rõ các sai biệt ấy. Dẫu uống cam lộ từ lời của ngài, cơn khát trong ta vẫn chưa nguôi.”
Verse 2
गालव उवाच । शृणु विस्तरतो भेदान्पुराणोक्तान्वदामि ते । याञ्छ्रुत्वा मुच्यतेऽवश्यं मनुजः सर्वकिल्बिषात्
Gālava đáp: “Hãy lắng nghe—ta sẽ nói rõ các sai biệt đã được nêu trong các Purāṇa. Ai nghe điều ấy, người ấy chắc chắn được giải thoát khỏi mọi tội lỗi.”
Verse 3
पूर्वं तु केशवः पूज्यो द्वितीयो मधुसूदनः । संकर्षणस्तृतीयस्तु ततो दामोदरः स्मृतः
Trước hết phải thờ Keśava; thứ hai là Madhusūdana; thứ ba là Saṃkarṣaṇa; rồi tiếp theo được ghi nhớ là Dāmodara.
Verse 4
पंचमो वासुदेवाख्यः षष्ठः प्रद्युम्नसंज्ञकः । सप्तमो विष्णुरुक्तश्चाष्टमो माधव एव च
Bậc thứ năm được gọi là Vāsudeva; bậc thứ sáu mang danh Pradyumna; bậc thứ bảy được xưng là Viṣṇu; và bậc thứ tám quả thật là Mādhava.
Verse 5
नवमोऽनंतमूर्त्तिश्च दशमः पुरुषोत्तमः । अधोक्षजस्ततः पश्चाद्द्वादशस्तु जनार्दनः
Bậc thứ chín là Anantamūrti; bậc thứ mười là Puruṣottama. Kế đó là Adhokṣaja; và bậc thứ mười hai là Janārdana.
Verse 6
त्रयोदशस्तु गोविंदश्चतुर्दशस्त्रिविक्रमः । श्रीधरश्च पंचदशो हृषीकेशस्तु षोडशः
Bậc thứ mười ba là Govinda; bậc thứ mười bốn là Trivikrama. Bậc thứ mười lăm là Śrīdhara, và bậc thứ mười sáu là Hṛṣīkeśa.
Verse 7
नृसिंहस्तु सप्तदशो विश्वयोनिस्ततः परम् । वामनश्च ततः प्रोक्त स्ततो नारायणः स्मृतः
Bậc thứ mười bảy là Nṛsiṃha. Sau đó là Viśvayoni. Rồi Vāmana được tuyên xưng, và tiếp theo Nārāyaṇa được tưởng niệm.
Verse 9
पुंडरीकाक्ष उक्तस्तु ह्युपेंद्रश्च ततः परम् । हरिस्त्रयोविंशतिमः कृष्णश्चांत्य उदाहृतः
Puṇḍarīkākṣa được nhắc đến, rồi tiếp theo là Upendra. Hari là bậc thứ hai mươi ba, và Kṛṣṇa được tuyên xưng là bậc cuối cùng.
Verse 10
मूर्त्तयस्तिथिनान्म्यः स्युरेकादश्यः सदैव हि । संवत्सरेण पूज्यंते चतुर्विंश तिमूर्तयः
Những hình tướng ấy tương ứng với các ngày tithi của lịch trăng; quả thật, các ngày Ekādaśī luôn là thời khắc đặc biệt. Vì vậy, trong suốt một năm, hai mươi bốn hình tướng được tôn thờ phụng bái.
Verse 11
देवावताराश्च तथा चतुर्विंशतिसंख्यकाः । मासा मार्गशिराद्याश्च मासार्द्धाः पक्षसंज्ञकाः
Cũng vậy, các hóa thân thiêng liêng được tính là hai mươi bốn. Các tháng bắt đầu từ Mārgaśīrṣa, cùng các nửa tháng gọi là pakṣa, cũng được kể trong trật tự linh thánh này.
Verse 12
अधीशसहितान्नित्यं पूजयन्भक्तिमान्भवेत् । चतुर्विंशतिसंज्ञं च चतुष्टयमुदाहृतम्
Ai chí thành, hằng ngày thờ phụng các vị ấy cùng với Đấng Chủ Tể, sẽ trở thành người đầy lòng bhakti. Bộ bốn phần này, được gọi bằng danh xưng “hai mươi bốn”, đã được tuyên thuyết.
Verse 13
एतच्चतुष्टयं नृणां धर्मकामार्थमोक्षदम् । यः शृणोति नरो भक्त्तया पठेद्वापि समाहितः
Bộ bốn phần này ban cho con người dharma, kāma, artha và mokṣa. Người nào lắng nghe với lòng sùng kính, hoặc tụng đọc với tâm chuyên nhất, sẽ thọ nhận quả lành ấy.
Verse 14
भूतसर्गस्य गोप्ताऽसौ हरिस्तस्य प्रसीदति
Hari—Đấng hộ trì sự tạo thành của muôn loài—sẽ khởi lòng từ mẫn đối với người ấy.
Verse 244
इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्य शेषशाय्युपाख्याने ब्रह्मनारदसंवादे चातुर्मास्यमाहात्म्ये शालिग्रामशिलासुमूर्त्त्युत्पत्तिवर्णनंनाम चतुश्चत्वारिंशदुत्तरद्वि शततमोध्यायः
Như vậy, trong Śrī Skanda Mahāpurāṇa—bộ hợp tuyển tám mươi mốt nghìn câu kệ—thuộc phần thứ sáu, Nāgarakhaṇḍa: trong Māhātmya về thánh địa Hāṭakeśvara, trong truyện Śeṣaśāyī, trong cuộc đối thoại giữa Brahmā và Nārada, trong Māhātmya về Cāturmāsya—chương mang tên “Mô tả nguồn gốc các hình tướng cát tường của đá Śāligrāma,” tức Chương 244, được kết thúc.