Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 42

Devanagari script

एकान्नाशनकृन्मर्त्यो न रोगैरभि भूयते । अक्षारलवणाशी च चातुर्मास्ये न पापभाक्

Transliteration

ekānnāśanakṛnmartyo na rogairabhi bhūyate | akṣāralavaṇāśī ca cāturmāsye na pāpabhāk

Translation

Người phàm chỉ ăn một lần mỗi ngày thì không bị bệnh tật lấn át; và ai trong mùa Cāturmāsya tránh các món có tính kiềm và mặn thì không trở thành kẻ thọ phần tội lỗi.

Word by Word

• एकान्नाशनकृत्: one who eats only one meal/one kind of food
• एकान्नाशनकृत्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: एक-अन्न-आशन-कृत् (प्रातिपदिक; एक + अन्न + आशन + कृत्)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तत्पुरुषः (एकान्नाशनं करोति इति)

• मर्त्यः: a mortal person
• मर्त्यः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: मर्त्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• न: not
• न: Negation (निषेध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेधार्थक अव्यय (negation)

• रोगैः: by diseases
• रोगैः: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: रोग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), बहुवचन

• अभि: upon/over
• अभि: Upasarga (Prefix/उपसर्ग)
• Type: Indeclinable
• Root: अभि (अव्यय)
• Form: उपसर्ग/अव्यय (preverb/adverbial particle)

• भूयते: is overcome/afflicted
• भूयते: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √भू (धातु)
• Form: लट् (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपदम्; कर्मणि-प्रयोगः (passive sense: ‘is overcome’)

• अक्षारलवणाशी: one who eats without alkali and salt
• अक्षारलवणाशी: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अ-क्षार-लवण-आशिन् (प्रातिपदिक; अ + क्षार + लवण + आशिन्)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; नञ्-तत्पुरुषः (क्षारलवणयोः अभावः)

• च: and
• च: Connector (समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक अव्यय (conjunction)

• चातुर्मास्ये: during Cāturmāsya
• चातुर्मास्ये: Adhikarana (Locative/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: चातुर्मास्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन

• न: not
• न: Negation (निषेध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेधार्थक अव्यय

• पापभाक्: a sharer/partaker of sin
• पापभाक्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पाप-भाज् (प्रातिपदिक; पाप + भाज्/भाक्)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तत्पुरुषः (पापं भजते/भागी इति)

Speaker

Skanda (deduced from Nāgarakhaṇḍa māhātmya-style instruction)

Tirtha Mahatmya

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A pilgrim-devotee at a simple hermitage/temple courtyard takes a single modest meal; nearby are jars of salt and alkaline substances set aside, symbolizing renunciation; the body appears calm and healthy.

Characters & Entities

• Cāturmāsya

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Daily discipline in eating is presented as both bodily protection and moral purification during the sacred four months.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No single tīrtha is named in this verse; the focus is on Cāturmāsya observance within the māhātmya framework.

What ritualistic prescription is mentioned?

Ekānnāśana (one meal per day) and abstaining from kṣāra (alkaline preparations) and lavaṇa (salt) during Cāturmāsya.