Home›Skanda Purana›Nagara Khanda›Tirtha Mahatmya›Adhyaya 231›Shloka 85
←Previous Verse
Next Verse→

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 85

Devanagari script

तत्र मर्त्यैः क्रिया सर्वाः क्रियते न मखोद्भवाः । यस्मात्स यज्ञपुरुषो न सुप्तो भागमश्नुते

Transliteration

tatra martyaiḥ kriyā sarvāḥ kriyate na makhodbhavāḥ | yasmātsa yajñapuruṣo na supto bhāgamaśnute

Translation

Trong thời gian ấy, người phàm vẫn có thể cử hành mọi nghi lễ thường lệ, nhưng các tế lễ lớn phát sinh từ makha thì không được tiến hành—vì Đấng là Yajña-Puruṣa, khi đang ngủ, không thọ nhận phần cúng của Ngài.

Word by Word
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana (Locative/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formअव्यय (स्थानवाचक क्रियाविशेषण) — indeclinable adverb of place
मर्त्यैःby mortals
मर्त्यैः:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootमर्त्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/करण), बहुवचन — Masculine, Instrumental plural
क्रियाःrites, actions
क्रियाः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootक्रिया (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता), बहुवचन — Feminine, Nominative plural
सर्वाःall
सर्वाः:
Visheshana (Adjectival modifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन — Feminine, Nominative plural; विशेषण (qualifier)
क्रियतेis performed
क्रियते:
Kriya (Verb/क्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formलट् (वर्तमान), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद — Present indicative, 3rd person singular, Atmanepada; कर्मणि-प्रयोग (passive)
नnot
न:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formअव्यय (निषेध) — indeclinable negation particle
मखोद्भवाःthose arising from sacrifices
मखोद्भवाः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootमख + उद्भव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन — Masculine, Nominative plural; षष्ठी/सप्तमी-तत्पुरुषार्थे (मखात् उद्भवाः = sacrifices-born)
यस्मात्because (from which reason)
यस्मात्:
Apadana (Ablative/Cause/अपादान)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (5th/अपादान), एकवचन — Ablative singular of pronoun; हेतु-अर्थे (because)
सःhe
सः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन — Masculine, Nominative singular; सर्वनाम
यज्ञपुरुषःthe Sacrificial Person (Yajña-Puruṣa)
यज्ञपुरुषः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयज्ञ + पुरुष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन — Masculine, Nominative singular; षष्ठी-तत्पुरुष (यज्ञस्य पुरुषः)
नnot
न:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formअव्यय (निषेध) — indeclinable negation particle
सुप्तःasleep
सुप्तः:
Visheshana (Adjectival modifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसुप्त (कृदन्त; √स्वप्)
Formभूतकृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन — Past participle, Masculine nominative singular; विशेषण
भागम्a share, portion
भागम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootभाग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन — Masculine, Accusative singular
अश्नुतेpartakes, receives
अश्नुते:
Kriya (Verb/क्रिया)
TypeVerb
Rootअश् (धातु)
Formलट् (वर्तमान), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद — Present indicative, 3rd person singular, Atmanepada
Speaker

Sūta (narrative voice)

Visual Art Cues

Scene: A ritual hall stands quiet: fire altars unlit, priests holding ladles at rest; meanwhile householders continue simple daily worship. Above, Viṣṇu as Yajñapuruṣa reclines, indicating the pause in grand sacrifices.

Characters & Entities
Y
Yajñapuruṣa (Viṣṇu)
M
Makha (sacrifice)

FAQs

Ritual efficacy depends on divine participation; dharma recognizes seasons when certain sacrificial acts are suspended.

Though a general rule is stated, it is taught within the Hāṭakeśvara-kṣetra-centered māhātmya of the Nāgarakhaṇḍa.

During the Lord’s śayana season, major sacrificial rites (makha-type yajñas) are to be avoided, while other customary rites may continue.

←Previous Verse
Next Verse→