Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 59

Devanagari script

एवं जातिस्मरत्वं च सञ्जातं मे द्विजोत्तमाः । ते च मे तर्पितास्तेन खड्गमांसेन माक्षिकैः

Transliteration

evaṃ jātismaratvaṃ ca sañjātaṃ me dvijottamāḥ | te ca me tarpitāstena khaḍgamāṃsena mākṣikaiḥ

Translation

Vì thế, hỡi các bậc Bà-la-môn tối thượng, nơi ta khởi lên năng lực nhớ lại các đời trước (jāti-smara). Và nhờ việc ấy, tổ tiên ta được làm lễ tarpaṇa, được thỏa mãn bằng thịt khaḍga và mật ong.

Word by Word

• एवम्: thus
• एवम्: Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: एवम् (अव्यय)
• Form: अव्यय; प्रकारवाचक (adverb)

• जातिस्मरत्वम्: memory of former births
• जातिस्मरत्वम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: जातिस्मरत्व (प्रातिपदिक; जाति + स्मर + त्व)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन (Neut., Nom/Acc Sg.)

• च: and
• च: Sambandha (Linker/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय (conjunction)

• सञ्जातम्: arose, came about
• सञ्जातम्: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: सम्-जन् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (क्त), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ‘arisen’ (PPP, Neut., Nom/Acc Sg.)

• मे: for me / of me
• मे: Sambandha (Possessor/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी/चतुर्थी-विभक्ति, एकवचन (Gen./Dat. Sg.)

• द्विजोत्तमाः: O best of brahmins
• द्विजोत्तमाः: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: द्विजोत्तम (प्रातिपदिक; द्विज + उत्तम)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; संबोधनार्थे प्रयोगः (Masc., Nom. Pl.; vocative sense)

• ते: they
• ते: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन (Masc., Nom. Pl.)

• च: and
• च: Sambandha (Linker/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय (conjunction)

• मे: by me / for me
• मे: Sambandha (Possessor/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी/चतुर्थी-विभक्ति, एकवचन (Gen./Dat. Sg.)

• तर्पिताः: were satisfied/propitiated
• तर्पिताः: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: तृप् (धातु) + णिच् (causative) → तर्पय् + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; ‘satiated/propitiated’ (PPP, Masc. Nom. Pl.)

• तेन: by that, with that
• तेन: Karana (Instrument/Means/करण)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन (Instr. Sg.)

• खड्गमांसेन: with swordfish meat (or meat of ‘khaḍga’)
• खड्गमांसेन: Karana (Instrument/Means/करण)
• Type: Noun
• Root: खड्गमांस (प्रातिपदिक; खड्ग + मांस)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन (Neut., Instr. Sg.)

• माक्षिकैः: with honey / with bees (contextually: with honey)
• माक्षिकैः: Karana (Instrument/Means/करण)
• Type: Noun
• Root: माक्षिक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन (Instr. Pl.)

Speaker

An unnamed narrator addressing brāhmaṇas; specific name not given in this excerpt

Tirtha Mahatmya

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Dvijottamāḥ (brāhmaṇas)

Visual Art Cues

Scene: The speaker, now possessing past-life memory, describes having satisfied his Pitṛs with khaḍga-meat and honey—an unsettling juxtaposition of devotion and impropriety.

Characters & Entities

• Dvijottama (Brāhmaṇas)
• Pitṛs (implied)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Meritorious acts can yield extraordinary inner results (like jātismara) and also benefit one’s pitṛs through ritual satisfaction.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The broader chapter is a tīrtha-mahātmya, but this verse itself does not specify the place-name.

What ritualistic prescription is mentioned?

Tarpana/śrāddha satisfaction of pitṛs is described, including offerings of meat and honey (as part of the narrator’s earlier, irregular practice).