Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 1

Devanagari script

सूत उवाच । तथान्योपि च तत्रास्ति विश्वामित्रप्रतिष्ठितः । गणनाथो द्विजश्रेष्ठाः सर्वसिद्धिप्रदो नृणाम्

Transliteration

sūta uvāca | tathānyopi ca tatrāsti viśvāmitrapratiṣṭhitaḥ | gaṇanātho dvijaśreṣṭhāḥ sarvasiddhiprado nṛṇām

Translation

Sūta nói: “Lại nữa, tại đó còn có một vị thần khác do Viśvāmitra thiết lập—Gaṇanātha. Hỡi các bậc tối thượng trong hàng brāhmaṇa, Ngài ban mọi thành tựu cho loài người.”

Word by Word

• सूतः: Sūta (the narrator)
• सूतः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सूत (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट् (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन

• तथा: thus; likewise
• तथा: Sambandha/Modifier (सम्बन्ध/विशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: तथा (अव्यय)
• Form: अव्यय, क्रियाविशेषण (adverb)

• अन्यः: another
• अन्यः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: अन्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; विशेषण

• अपि: also
• अपि: Sambandha/Modifier (सम्बन्ध/विशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: अव्यय, निपात (particle)

• च: and
• च: Sambandha/Connector (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय, समुच्चयबोधक (conjunction)

• तत्र: there
• तत्र: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय, देशवाचक क्रियाविशेषण (locative adverb)

• अस्ति: is/exists
• अस्ति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अस् (धातु)
• Form: लट् (Present), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन

• विश्वामित्रप्रतिष्ठितः: established by Viśvāmitra
• विश्वामित्रप्रतिष्ठितः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: विश्वामित्र + प्रतिष्ठित (कृदन्त; √स्था/प्रति-स्था)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; भूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle) ‘प्रतिष्ठित’ = स्थापितः; विशेषण

• गणनाथः: Gaṇanātha (Lord of the gaṇas)
• गणनाथः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: गण + नाथ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन

• द्विजश्रेष्ठाः: O best of the twice-born (brāhmaṇas)
• द्विजश्रेष्ठाः: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: द्विज + श्रेष्ठ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; संबोधनार्थे/सम्बोधनसदृश प्रयोगः (addressing the best of twice-born)

• सर्वसिद्धिप्रदः: giver of all attainments
• सर्वसिद्धिप्रदः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सर्व + सिद्धि + प्रद (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; विशेषण

• नृणाम्: of men/people
• नृणाम्: Shashthi-Sambandha (Genitive relation/षष्ठीसम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: नृ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), बहुवचन

Speaker

Sūta

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Gaṇanātha (Viśvāmitra-pratiṣṭhita) shrine within Hāṭakeśvara-kṣetra

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Naimiṣāraṇya sages (implied)

Visual Art Cues

Scene: Sūta points out a Gaṇeśa shrine; Viśvāmitra is shown consecrating (pratiṣṭhā) Gaṇanātha; pilgrims receive blessings symbolizing siddhis.

Characters & Entities

• Sūta
• Viśvāmitra
• Gaṇanātha (Gaṇeśa)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Sacred sites often host multiple consecrated deities; devotion to Gaṇanātha is praised as a direct path to success and spiritual attainments.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The Hāṭakeśvara-kṣetra/Viśvāmitrīya region where Viśvāmitra established Gaṇanātha.

What ritualistic prescription is mentioned?

No detailed ritual in this verse; it introduces the Gaṇanātha shrine and its siddhi-bestowing power.