Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 3
Devanagari script
आनर्त उवाच । कस्माच्छक्रस्य संस्थानं पंचरात्रं धरातले । नाधिकं जायते तेषां यथान्येषां दिवौकसाम्
Transliteration
ānarta uvāca | kasmācchakrasya saṃsthānaṃ paṃcarātraṃ dharātale | nādhikaṃ jāyate teṣāṃ yathānyeṣāṃ divaukasām
Translation
Ānarta thưa: “Vì sao sự lưu trú của Śakra (Indra) trên mặt đất chỉ giới hạn năm đêm? Vì sao không kéo dài hơn, như đối với các thiên nhân khác?”
Word by Word
आनर्तĀnarta
आनर्त:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootआनर्त (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन — speaker name
उवाचsaid
उवाच:
Kriyā (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद — “said/spoke”
कस्मात्why/from what cause
कस्मात्:
Hetu (Cause/हेतु)
TypeNoun
Rootकिम् (प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (5th/पञ्चमी), एकवचन — ablative “from what?/why?”
शक्रस्यof Indra
शक्रस्य:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootशक्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन — “of Śakra (Indra)”
संस्थानम्sojourn
संस्थानम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootसंस्थान (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन — “stay/abode/sojourn”
पञ्चरात्रम्for five nights
पञ्चरात्रम्:
Kriyāviśeṣaṇa (Duration/कालाधिकरण)
TypeNoun
Rootपञ्च (प्रातिपदिक) + रात्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन — duration “five nights”; द्विगु-समास
धरातलेon earth
धरातले:
Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootधरातल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन — locative “on the earth’s surface”
नnot
न:
Sambandha (Negation/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formअव्यय (निषेध/negation particle)
अधिकम्more
अधिकम्:
Karma (Predicate complement/कर्म)
TypeAdjective
Rootअधिक (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन — “more/greater”
जायतेarises
जायते:
Kriyā (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootजन् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन, आत्मनेपद — “arises/occurs”
तेषाम्of them
तेषाम्:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतद् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, बहुवचन — “of them”
यथाas
यथा:
Sambandha (Comparison/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootयथा (अव्यय)
Formअव्यय (उपमान/तुलना) — “as/like”
अन्येषाम्of others
अन्येषाम्:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootअन्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, बहुवचन — “of others”
दिवौकसाम्of the heavenly beings
दिवौकसाम्:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootदिव् (प्रातिपदिक) + ओकस् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, बहुवचन — “of the dwellers in heaven (gods)”; तत्पुरुष (षष्ठी)
Speaker
Ānarta
Characters & Entities
Ā
ĀnartaŚ
Śakra (Indra)D
Divaukas (Devas)FAQs
Even the highest celestial powers are bound by karmic limits; divine privilege does not override dharma’s measure.
The verse is framed within Tīrthamāhātmya (sacred-place glorification), but this line itself introduces a narrative question rather than naming a particular tīrtha.
None here; it is an inquiry about the duration (pañcarātra) of Śakra’s presence on earth.