Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 8

Devanagari script

ततस्ते ब्राह्मणाः सर्वे विस्मयोत्फुल्ललोचनाः । संमुखाः प्रययुस्तूर्णं कृतांजलिपुटाः स्थिताः

Transliteration

tataste brāhmaṇāḥ sarve vismayotphullalocanāḥ | saṃmukhāḥ prayayustūrṇaṃ kṛtāṃjalipuṭāḥ sthitāḥ

Translation

Bấy giờ, tất cả các vị brāhmaṇa ấy, mắt mở to vì kinh ngạc, vội bước tới đối diện Ngài và đứng chắp tay cung kính.

Word by Word

• ततः: then/thereafter
• ततः: Sambandha (Discourse/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: अव्यय; तस्मात्/अनन्तरम् (adverb: then/thereafter)

• ते: they
• ते: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा, बहुवचन; सर्वनाम

• ब्राह्मणाः: brahmins
• ब्राह्मणाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: ब्राह्मण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा, बहुवचन

• सर्वे: all
• सर्वे: Karta (Subject qualifier/कर्ता-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा, बहुवचन; विशेषण

• विस्मयोत्फुल्ललोचनाः: with eyes widened in amazement
• विस्मयोत्फुल्ललोचनाः: Karta (Subject qualifier/कर्ता-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: विस्मय (प्रातिपदिक) + उत्फुल्ल (प्रातिपदिक) + लोचन (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा, बहुवचन; बहुपद-तत्पुरुषसमासः (विस्मयेन उत्फुल्लानि लोचनानि यस्य) — अर्थतः बहुव्रीहिवत् विशेषणप्रयोग

• संमुखाः: facing (him)/in front
• संमुखाः: Karta (Subject qualifier/कर्ता-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: संमुख (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा, बहुवचन; विशेषण

• प्रययुः: they went
• प्रययुः: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र+या (धातु)
• Form: लिट्-लकार (perfect); प्रथमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपद; ‘they went’

• तूर्णम्: quickly
• तूर्णम्: Kriya-viseshana (Manner adverb/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: तूर्णम् (अव्यय)
• Form: अव्यय; शीघ्रार्थक क्रियाविशेषण (adverb: quickly)

• कृताञ्जलिपुटाः: with folded hands
• कृताञ्जलिपुटाः: Karta (Subject qualifier/कर्ता-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: कृत (कृ-धातु, क्त) + अञ्जलि (प्रातिपदिक) + पुट (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा, बहुवचन; तत्पुरुषः (कृतः अञ्जलि-पुटः येषाम्) — ‘hands folded’

• स्थिताः: stood
• स्थिताः: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: स्था (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त (past participle); पुंलिङ्ग; प्रथमा, बहुवचन; ‘stood/remained’

Speaker

Viśvāmitra

Tirtha Mahatmya

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A group of brāhmaṇas with widened eyes rush forward, then halt in a composed line, hands folded; Śakra stands before them, radiant.

Characters & Entities

• Brāhmaṇas
• Śakra (Indra)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Reverence is expressed through bodily discipline; humility (añjali) is a doorway to auspicious encounter.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The āśrama within the Himālaya tīrtha narrative, where dharmic reception is enacted.

What ritualistic prescription is mentioned?

The respectful posture of añjali and approaching the guest—core elements of atithi-satkāra.