Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 65

Devanagari script

ते च मोक्षं गताः सर्वे प्रसादात्तव वासव । तच्छ्रुत्वा वासवो वाक्यं तोषेण महतान्वितः

Transliteration

te ca mokṣaṃ gatāḥ sarve prasādāttava vāsava | tacchrutvā vāsavo vākyaṃ toṣeṇa mahatānvitaḥ

Translation

“Và tất cả họ cũng đã đạt đến giải thoát, hỡi Vāsava, nhờ ân phúc của ngài.” Nghe lời ấy, Vāsava (Indra) tràn đầy hoan hỷ lớn lao.

Word by Word

• ते: they
• ते: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा (1st/प्रथमा), बहुवचन; कर्ता

• च: and
• च: Sam uccaya (Connector/समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय (conjunction)

• मोक्षम्: liberation
• मोक्षम्: Karma (Goal/object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: मोक्ष (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; कर्म (गत्यर्थे)

• गताः: attained/gone to
• गताः: Kriyā (Result state/क्रियाफल)
• Type: Adjective
• Root: गम् (धातु) + क्त (कृदन्त) → गत (प्रातिपदिक)
• Form: भूतकृदन्त (क्त); पुंलिङ्ग; प्रथमा (1st/प्रथमा), बहुवचन; ‘ते’ इत्यस्य विधेय

• सर्वे: all
• सर्वे: Karta (Apposition/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा (1st/प्रथमा), बहुवचन; ‘ते’ इत्यस्य समनाधिकरण

• प्रसादात्: from (the) grace
• प्रसादात्: Hetu/Apādāna (Cause/Source/हेतु/अपादान)
• Type: Noun
• Root: प्रसाद (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; पञ्चमी (5th/पञ्चमी), एकवचन; हेतौ/अपादान

• तव: of you/your
• तव: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचन; सम्बन्ध

• वासव: O Vāsava (Indra)
• वासव: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: वासव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; सम्बोधन (8th/सम्बोधन), एकवचन

• तत्: that
• तत्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; ‘श्रुत्वा’ इत्यस्य कर्म

• श्रुत्वा: having heard
• श्रुत्वा: Pūrvakāla-kriyā (Prior action/पूर्वक्रिया)
• Type: Verb
• Root: श्रु (धातु) + क्त्वा (क्त्वान्त कृदन्त)
• Form: क्त्वान्त अव्ययकृदन्त (gerund); पूर्वकाल

• वासवः: Vāsava (Indra)
• वासवः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: वासव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; कर्ता

• वाक्यम्: statement/words
• वाक्यम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: वाक्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; कर्म (श्रवण/बोधन)

• तोषेण: with delight
• तोषेण: Karaṇa (Instrument/manner/करण)
• Type: Noun
• Root: तोष (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचन; करण (means/manner)

• महता: great
• महता: Viśeṣaṇa (Adjectival modifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: महत् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग; तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचन; ‘तोषेण’ इत्यस्य विशेषण

• अन्वितः: endowed with
• अन्वितः: Karta (Subject complement/कर्ता-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अन्वि + इ (धातु) + क्त (कृदन्त) → अन्वित (प्रातिपदिक)
• Form: भूतकृदन्त (क्त); पुंलिङ्ग; प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; ‘वासवः’ इत्यस्य विधेयविशेषण

Speaker

Aśarīriṇī vāk (first half); Narrator (second half)

Tirtha Mahatmya

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Indra (Vāsava)

Visual Art Cues

Scene: The voice declares mokṣa; Indra’s face softens into profound satisfaction. Above, liberated beings dissolve into pure light beyond form, indicating release rather than mere ascent.

Characters & Entities

• Vāsava (Indra)
• Mokṣa

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

A tīrtha-linked śrāddha can culminate not only in heavenly upliftment but even mokṣa, by divine grace.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Gayā, as the preeminent pilgrimage-site for pitṛ-kārya leading to supreme outcomes.

What ritualistic prescription is mentioned?

Śrāddha performed with devotion and proper dedication, acknowledged by divine voice as mokṣa-bestowing.