Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 145

Devanagari script

धर्मज्ञस्तु कृतज्ञस्तु देवस्वपरिवर्जकः । तच्छ्रुत्वा वासवो हृष्टस्तमुवाच द्विजोत्तमम्

Transliteration

dharmajñastu kṛtajñastu devasvaparivarjakaḥ | tacchrutvā vāsavo hṛṣṭastamuvāca dvijottamam

Translation

Ông là người am tường dharma, biết ơn, và tránh lạm dụng tài vật thuộc về chư thiên. Nghe vậy, Vāsava (Indra) hoan hỷ và nói với vị Bà-la-môn tối thượng ấy.

Word by Word

• धर्मज्ञः: knowing dharma
• धर्मज्ञः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: धर्म + ज्ञ (प्रातिपदिक)
• Form: समासः: धर्म-ज्ञ (तत्पुरुष; ‘knower of dharma’); पुंलिङ्ग; प्रथमा, एकवचन; विशेषण

• तु: indeed
• तु: Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: अव्यय; अवधानार्थक

• कृतज्ञः: grateful
• कृतज्ञः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: कृत + ज्ञ (प्रातिपदिक)
• Form: समासः: कृत-ज्ञ (तत्पुरुष; ‘knowing what is done’ = grateful); पुंलिङ्ग; प्रथमा, एकवचन; विशेषण

• तु: and indeed
• तु: Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: अव्यय; पुनरुक्त-अवधानार्थक

• देवस्वपरिवर्जकः: one who avoids misusing divine property
• देवस्वपरिवर्जकः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: देवस्व + परिवर्जक (प्रातिपदिक)
• Form: समासः: देवस्व-परिवर्जक (तत्पुरुष; ‘one who avoids gods’ property’); पुंलिङ्ग; प्रथमा, एकवचन; विशेषण

• तत्: that (speech)
• तत्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया, एकवचन; कर्म (श्रुत्वा-क्रियायाः विषयः)

• श्रुत्वा: having heard
• श्रुत्वा: Sambandha (Prior action/पूर्वक्रिया)
• Type: Indeclinable
• Root: श्रु (धातु)
• Form: क्त्वान्त-अव्यय (absolutive)

• वासवः: Vāsava (Indra)
• वासवः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: वासव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा, एकवचन

• हृष्टः: delighted
• हृष्टः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: हृष् (धातु) → हृष्ट (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: भूतकृदन्त (क्त); पुंलिङ्ग; प्रथमा, एकवचन; विशेषण

• तम्: him
• तम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; द्वितीया, एकवचन; कर्म

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट् (Perfect); प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• द्विजोत्तमम्: the best Brahmin
• द्विजोत्तमम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: द्विज + उत्तम (प्रातिपदिक)
• Form: समासः: द्विज-उत्तम; पुंलिङ्ग; द्वितीया, एकवचन; कर्म

Speaker

Narrator (contextual, within the Purāṇic narration)

Visual Art Cues

Scene: Indra brightens with joy upon hearing the brāhmaṇa’s righteous request; the brāhmaṇa is portrayed as austere and trustworthy; a subtle temple/altar indicates sacred property and offerings kept intact.

Characters & Entities

• Indra (Vāsava)
• Devaśarmā (implied)
• Devasva

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

True virtue includes gratitude and strict avoidance of misappropriating sacred/temple wealth (devasva).

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

This verse is character-description within a tīrtha narrative; it does not name the site.

What ritualistic prescription is mentioned?

A moral prescription: devasva must be avoided (not consumed or exploited).