Adhyaya 205
Trong phần Māhātmya của thánh địa Hāṭakeśvara (Nāgara Khaṇḍa), chương này được trình bày như một cuộc vấn đáp về giáo lý và nghi lễ. Đức Viṣṇu dạy Indra rằng những chiến sĩ đã ngã xuống—dù chết khi đối mặt kẻ thù hay bị đánh từ phía sau—đều có thể được lợi ích nhờ nghi thức śrāddha cúng tổ tiên, thực hành theo cách tương đương với nghi lễ tại Gayā. Indra băn khoăn về thủ tục: Gayā ở xa, lại là nơi Pitāmaha (Phạm Thiên) cử hành hằng năm, vậy làm sao có thể đạt śrāddha-siddhi một cách thiết thực ngay trên cõi đất? Viśvāmitra thuật lại lời đáp của Viṣṇu: tại vùng Hāṭakeśvara có một tīrtha cực kỳ công đức, lấy một vị trí giếng đặc biệt (kūpikā-madhya) làm trung tâm. Vào ngày amāvāsyā và cả ngày caturdaśī, Gayā được nói là “chuyển đến” nơi ấy, mang theo tổng lực linh nghiệm của mọi tīrtha. Lại nêu điều kiện kỹ thuật: khi Mặt Trời ở cung Kanyā (Xử Nữ), nếu làm śrāddha tại đó với các brāhmaṇa thuộc nguồn gốc tám dòng tộc (aṣṭa-vaṃśa), người hành lễ có thể “độ thoát” tổ tiên, kể cả những vong linh ở trạng thái preta, và lan đến cả những người đang ở cõi trời. Chương cũng giải thích xuất xứ của các brāhmaṇa ấy—những ẩn sĩ cư trú gần dãy Himālaya—và dặn Indra phải cung kính thỉnh mời, dùng lời lẽ hòa nhã, rồi hoàn tất śrāddha đúng pháp. Kết thúc, Indra hoan hỷ lên đường đến Himālaya tìm các brāhmaṇa, còn Viṣṇu trở về Kṣīra-sāgara, nhấn mạnh hai trọng tâm: sự sắp đặt nghi lễ và sự tương đương của tīrtha này với Gayā.
Shlokas
Verse 1
विष्णुरुवाच । एवं ज्ञात्वा सहस्राक्ष मम वाक्यं समाचर । यदि ते वल्लभास्ते च ये हता रणमूर्धनि
Viṣṇu phán: Đã hiểu như vậy rồi, hỡi Đấng Ngàn Mắt (Indra), hãy thực hành theo lời ta dạy. Nếu những người thân yêu của ngươi đã bị sát hại nơi tiền tuyến chiến trường…
Verse 2
युध्यमानास्तवाग्रे च गयाश्राद्धेन तर्पय । तान्सर्वान्प्रेतभावाच्च येन मुक्तिं भजंति ते
Hãy dùng nghi lễ Gaya-śrāddha mà làm thỏa lòng tất cả những người đã chiến đấu trước mặt ngươi; nhờ đó họ được giải thoát khỏi cảnh giới preta và đạt đến giải thoát (mukti).
Verse 3
पलायनपरा ये च पृष्ठदेशे हता मृताः
Lại nữa, những kẻ chỉ lo tháo chạy, bị đánh trúng từ phía sau và chết với vết thương nơi lưng…
Verse 4
इन्द्र उवाच । वर्षेवर्षे तदा श्राद्धं प्रकरोति पितामहः । गयां गत्वा दिने तस्मिन्पितॄणां दिव्यरूपिणाम्
Indra thưa: Cứ như thế, năm này qua năm khác, Đấng Tổ Phụ (Brahmā) cử hành lễ śrāddha; vào ngày ấy, Ngài đến Gayā để cúng dường các Pitṛ có hình tướng thần diệu.
Verse 5
तत्कथं देव गच्छामि तत्राहं श्राद्धसिद्धये । तस्मात्कथय मे तेषां किंचिच्छ्राद्धाय भूतले । मुक्तिदं येन गच्छामि तव वाक्याज्जनार्दन
Bạch Thượng Đế, con làm sao có thể đến nơi ấy để việc cúng śrāddha được viên thành? Vậy xin Ngài chỉ dạy cho con một phương tiện nào đó để làm śrāddha cho họ ngay trên cõi đất này—một điều ban giải thoát—để nhờ lời Ngài, ô Janārdana, con có thể hành theo đúng như vậy.
Verse 6
विश्वामित्र उवाच । ततः स सुचिरं ध्यात्वा तमुवाच जनार्दनः । अस्ति तीर्थं महत्पुण्यं तस्मादप्यधिकं च यत्
Viśvāmitra thưa: Bấy giờ, sau khi trầm tư thiền định rất lâu, Janārdana nói với ông: “Có một thánh địa tīrtha vĩ đại, công đức tối thượng—lại còn có điều còn thù thắng hơn cả điều ấy.”
Verse 7
हाटकेश्वरजे क्षेत्रे कूपिकामध्यसंस्थितम् । अमावास्यादिने तत्र चतुर्दश्याश्च देवप । गया संक्रमते सम्यक्सर्वतीर्थसमन्विता
Trong thánh vực Hāṭakeśvara, tại chỗ ở giữa Kūpikā, vào ngày Amāvasyā (trăng non) và cả ngày Chaturdaśī (mười bốn), bạch Đấng Chủ tể chư thiên, chính Gayā chuyển đến đó một cách đúng pháp, mang theo tinh túy của mọi tīrtha.
Verse 8
कन्यासंस्थे रवौ तत्र यः श्राद्धं कुरुते नरः । अष्टवंशोद्भवैर्विप्रैः स पितॄंस्तारयेन्निजान्
Khi Mặt Trời ở cung Kanyā (Xử Nữ), ai làm lễ śrāddha tại đó, với các brāhmaṇa xuất thân từ tám dòng tộc, người ấy sẽ đưa chính tổ tiên mình vượt qua, đến cảnh an lành cao thượng.
Verse 9
अपि प्रेतत्वमापन्नान्किं पुनः स्वर्गसंस्थितान् । तत्क्षेत्रप्रभवा विप्रा अष्टवंशसमुद्भवाः
Nếu ngay cả những kẻ sa vào thân phận preta (ngạ quỷ) còn có thể được cứu giúp—huống chi những người đã an trụ nơi cõi trời! Đó là các brāhmaṇa phát sinh từ thánh địa ấy, thuộc dòng truyền thừa tám tộc hệ.
Verse 10
तप उग्रं समास्थाय वर्तंते हिमपर्वते । आनर्ताधिपतेर्दानाद्भीतास्तत्र समागताः
Thực hành khổ hạnh nghiêm khắc, họ cư trú trên núi Hi-mã-lạp-sơn. Khiếp sợ trước bố thí và uy quyền của chúa tể xứ Ānarta, họ tụ hội về nơi ấy.
Verse 11
तान्गृहीत्वा द्रुतं गच्छ तत्र संबोध्य गौरवात् । सामपूर्वैरुपायैस्तैस्तेषामग्रे समाचर
Hãy đưa họ đi mau; đến đó, hãy khuyên bảo họ với lòng tôn kính. Rồi trước hết dùng phương tiện hòa giải, mà hành xử đúng mực trước mặt họ.
Verse 12
श्राद्धं चैव यथान्यायं ततः प्राप्स्यसि वांछितम् । ते चाऽपि सुखिनः सर्वे भविष्यंति समागताः
Và khi ngươi cử hành lễ śrāddha đúng theo nghi pháp, ngươi sẽ đạt điều mình mong cầu. Còn họ—tất cả—cũng sẽ được an vui, vì đã được quy tụ và tôn kính đúng mực.
Verse 13
त्वया सह प्रपूज्याश्च ह्यस्माभिः श्राद्धकारणात् । तच्छ्रुत्वा सहसा शक्रः सन्तोषं परमं गतः
“Cùng với ngươi, họ cũng phải được chúng ta tôn kính đúng phép vì nhân lễ śrāddha.” Nghe vậy, Śakra (Indra) lập tức đạt niềm mãn nguyện tối thượng.
Verse 14
हिमवंतं समुद्दिश्य प्रस्थितस्त्वरयाऽन्वितः । वासुदेवोऽपि राजेंद्र क्षीराब्धिमगमत्तदा
Hướng về Himavān, ông vội vã lên đường. Và Vāsudeva nữa, ôi đại vương, khi ấy cũng đi đến Biển Sữa (Kṣīrābdhi).
Verse 15
हिमवन्तं समाश्रित्य शक्रोऽपि ददृशे द्विजान् । अष्टवंशसमुद्भूतान्विष्णुना समुदाहृतान्
Nương tựa gần núi Himavān, Śakra cũng trông thấy các bậc hiền thánh hai lần sinh—những vị phát xuất từ tám dòng tộc—được chính Viṣṇu triệu thỉnh.
Verse 205
इति श्रीस्कान्दे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये शक्रविष्णुसंवादे गयाश्राद्धफलमाहात्म्य वर्णनंनाम पञ्चोत्तरशततमोऽध्यायः
Như vậy kết thúc chương thứ hai trăm lẻ năm, mang tên “Mô tả sự vĩ đại của quả phúc từ lễ Gayā-śrāddha”, thuộc Hāṭakeśvara-kṣetra Māhātmya, trong cuộc đối thoại Śakra–Viṣṇu, ở Nāgara Khaṇḍa thứ sáu của Śrī Skanda Mahāpurāṇa, trong Ekāśīti-sāhasrī Saṃhitā.