Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 8

Devanagari script

एतत्ते सर्वमाख्यातं यत्पृष्टोऽस्मि नरोत्तम । द्वितीया जायते शुद्धिर्यथा नष्टान्वये द्विजे । तस्माद्वद महाराज यद्भूयः श्रोतुमर्हसि

Transliteration

etatte sarvamākhyātaṃ yatpṛṣṭo'smi narottama | dvitīyā jāyate śuddhiryathā naṣṭānvaye dvije | tasmādvada mahārāja yadbhūyaḥ śrotumarhasi

Translation

Ta đã kể cho ngài nghe tất cả những gì ngài hỏi, hỡi người ưu tú nhất trong loài người, về việc sự thanh tịnh thứ hai nảy sinh như thế nào ngay cả đối với một người tái sinh mà dòng dõi đã trở nên mờ mịt. Vì vậy, tâu đại vương, hãy nói đi: ngài còn muốn nghe điều gì nữa?

Word by Word

• एतत्: this
• एतत्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• ते: to you
• ते: Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: त्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: चतुर्थी/षष्ठी-विभक्ति (4th/6th), एकवचन; अत्र चतुर्थी (to you)

• सर्वम्: all
• सर्वम्: Visheshana (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषण

• आख्यातम्: has been explained
• आख्यातम्: Kriya (Result state)
• Type: Verb
• Root: आ-ख्या (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; कर्मणि प्रयोगे विधेय

• यत्: which (that)
• यत्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; सम्बन्धबोधक

• पृष्टः: asked
• पृष्टः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Verb
• Root: प्रच्छ् (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; अहम्-सम्बन्धी

• अस्मि: I am
• अस्मि: Kriya (Copula)
• Type: Verb
• Root: अस् (धातु)
• Form: लट्-लकार, उत्तम-पुरुष, एकवचन

• नरोत्तम: O best of men
• नरोत्तम: Sambodhana (Address)
• Type: Noun
• Root: नर-उत्तम (प्रातिपदिक; नर + उत्तम)
• Form: पुंलिङ्ग, संबोधन-विभक्ति (Vocative), एकवचन

• द्वितीया: second
• द्वितीया: Visheshana (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: द्वितीया (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (शुद्धिः)

• जायते: arises/is born
• जायते: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: जन् (धातु)
• Form: लट्-लकार, प्रथम-पुरुष, एकवचन; आत्मनेपद

• शुद्धिः: purification
• शुद्धिः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: शुद्धि (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• यथा: as/how
• यथा: Sambandha (Manner marker)
• Type: Indeclinable
• Root: यथा (अव्यय)
• Form: अव्यय, उपमान/प्रकारवाचक (as/how)

• नष्ट: lost
• नष्ट: Adhikarana (Locative qualifier)
• Type: Adjective
• Root: नश् (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त, पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (अन्वये)

• अन्वये: in lineage/descent
• अन्वये: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: अन्वय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन

• द्विजे: in the case of a Brahmin (twice-born)
• द्विजे: Adhikarana (Context/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: द्विज (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन

• तस्मात्: therefore
• तस्मात्: Sambandha (Inference marker)
• Type: Indeclinable
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: तस्मात्-रूपेण अव्यय (ablatival adverb), हेत्वर्थ (therefore)

• वद: tell/speak
• वद: Kriya (Command)
• Type: Verb
• Root: वद् (धातु)
• Form: लोट्-लकार (Imperative), मध्यम-पुरुष (2nd person), एकवचन

• महाराज: O great king
• महाराज: Sambodhana (Address)
• Type: Noun
• Root: महा-राजन् (प्रातिपदिक; महा + राजन्)
• Form: पुंलिङ्ग, संबोधन-विभक्ति, एकवचन

• यत्: that which
• यत्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; सम्बन्धबोधक

• भूयः: further/again
• भूयः: Kriya-visheshana (Adverbial)
• Type: Indeclinable
• Root: भूयस्/भूयः (अव्यय)
• Form: अव्यय, पुनरर्थक (again/more)

• श्रोतुम्: to hear
• श्रोतुम्: Prayojana (Purpose)
• Type: Verb
• Root: श्रु (धातु)
• Form: तुमुन्-प्रत्ययान्त कृदन्त (infinitive), अव्ययभाव

• अर्हसि: you deserve/are fit
• अर्हसि: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अर्ह् (धातु)
• Form: लट्-लकार, मध्यम-पुरुष, एकवचन

Speaker

Viśvāmitra

Skanda Dialogue

Listener: Mahārāja (narottama)

Visual Art Cues

Scene: A teacher-sage (Bhartṛyajña) finishing his explanation to a king; the king leans forward to ask further questions; calm closure with an invitation to continue the discourse.

Characters & Entities

• Mahārāja
• Dvija

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Even when social markers like lineage are obscured, dharma provides a path for restoration and renewed purity.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No particular tīrtha is named in this verse; it functions as a transition within the Tīrthamāhātmya narration.

What ritualistic prescription is mentioned?

It references the doctrine of “second purity” (renewed śuddhi) for a dvija with lost lineage, without detailing the steps in this particular verse.