Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 80

Devanagari script

तत्र यः कुरुते स्नानं प्रतिपद्दिवसे स्थिते । सूर्यवारेण मुच्येत यक्ष्मणा सेवितोऽपि वा

Transliteration

tatra yaḥ kurute snānaṃ pratipaddivase sthite | sūryavāreṇa mucyeta yakṣmaṇā sevito'pi vā

Translation

Ai tắm tại đó vào ngày Pratipad, nếu nhằm Chủ nhật, thì được giải thoát, dù đang bị Yakṣma (bệnh lao) hành hạ.

Word by Word

• तत्र: there
• तत्र: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: स्थानवाचक-अव्यय (locative adverb)

• यः: who
• यः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; सम्बन्धसूचक (relative pronoun)

• कुरुते: does/performs
• कुरुते: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: लट् (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद

• स्नानम्: bath
• स्नानम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: स्नान (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन

• प्रतिपत्-दिवसे: on the Pratipad day
• प्रतिपत्-दिवसे: Adhikarana (Time/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: प्रतिपत् (प्रातिपदिक) + दिवस (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (प्रतिपदः दिवसे)

• स्थिते: when it has occurred/being present
• स्थिते: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: स्था (धातु) → स्थित (क्त)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त; विशेषणम् (दिवसे)

• सूर्यवारेण: by/with Sunday
• सूर्यवारेण: Karana (Instrument/Means/करण)
• Type: Noun
• Root: सूर्य (प्रातिपदिक) + वार (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (सूर्यस्य वारः)

• मुच्येत: would be freed
• मुच्येत: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: मुच् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद; कर्मणि-प्रयोग (passive sense)

• यक्ष्मणा: by consumption (TB)
• यक्ष्मणा: Karana (Instrument/Agent in passive/करण)
• Type: Noun
• Root: यक्ष्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन

• सेवितः: afflicted
• सेवितः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: सेव् (धातु) → सेवित (क्त)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त; कर्तरि/कर्मणि-भावे 'afflicted/served by'

• अपि: even
• अपि: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: सम्भावन/अपवादार्थक-अव्यय (even/also)

• वा: or
• वा: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: वा (अव्यय)
• Form: विकल्पार्थक-अव्यय (or)

Speaker

Sūta (continuing narration)

Tirtha Mahatmya

Type: ghat

Visual Art Cues

Scene: Pilgrims bathe at a serene tīrtha on Pratipad under a radiant Sunday sun; a formerly sick devotee emerges renewed, while priests chant on the bank.

Characters & Entities

• Yakṣma
• Pratipad (tithi)
• Sūryavāra (Sunday)
• Tīrtha (implied)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

A tīrtha’s grace, approached with proper time and faith, is said to dissolve even severe afflictions.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Yakṣma-tīrtha (within the Hāṭakeśvara-kṣetra Māhātmya of Nāgara Khaṇḍa).

What ritualistic prescription is mentioned?

Perform snāna at the tīrtha on Pratipad, specifically when it coincides with Sunday (Sūryavāra).