Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 4

Devanagari script

सर्वदेवद्विजोपेतः संप्राप्तो यज्ञमण्डपे । गायत्र्या सहितो ब्रह्मा मानुषं भावमाश्रितः

Transliteration

sarvadevadvijopetaḥ saṃprāpto yajñamaṇḍape | gāyatryā sahito brahmā mānuṣaṃ bhāvamāśritaḥ

Translation

Được chư thiên và hàng dvija (nhị sinh) tháp tùng, Phạm Thiên cùng với Gāyatrī đến đàn tràng tế lễ, trong dáng vẻ mang phong thái của con người.

Word by Word

• सर्वदेवद्विजोपेतः: accompanied by all gods and Brahmins
• सर्वदेवद्विजोपेतः: Karta-visheshaṇa (Subject qualifier/कर्तृविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सर्व + देव + द्विज + उपेत (प्रातिपदिक)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त (Past participle) उपेत; पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन; समासः—तत्पुरुष (सर्वैः देवैः द्विजैश्च उपेतः = accompanied by all gods and twice-borns)

• संप्राप्तः: arrived
• संप्राप्तः: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: सम्-प्र-√आप् (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त (Past participle used finitely), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• यज्ञमण्डपे: in the sacrificial pavilion
• यज्ञमण्डपे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: यज्ञ + मण्डप (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (7th/Locative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (yajñasya maṇḍapaḥ)

• गायत्र्या: with Gāyatrī
• गायत्र्या: Sahakaraka (Accompaniment/सह)
• Type: Noun
• Root: गायत्री (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (3rd/Instrumental), एकवचन

• सहितः: accompanied
• सहितः: Karta-visheshaṇa (Subject qualifier/कर्तृविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सहित (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन; गायत्र्या इति सह-योगे विशेषण

• ब्रह्मा: Brahmā
• ब्रह्मा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: ब्रह्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन

• मानुषम्: human
• मानुषम्: Karma-visheshaṇa (Object qualifier/कर्मविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: मानुष (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन; भावम् इति विशेषण

• भावम्: state/nature
• भावम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: भाव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन

• आश्रितः: having assumed / resorted to
• आश्रितः: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: आ-√श्रि (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त (Past participle used finitely), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

Speaker

Sūta (continuing narration)

Tirtha Mahatmya

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Brahmā, with Gāyatrī, arrives at the yajña pavilion surrounded by gods and brāhmaṇas; though divine, he bears a human-like demeanor to fit ritual decorum.

Characters & Entities

• Brahmā
• Gāyatrī
• Devas
• Dvijas (Brahmins)
• Yajña-maṇḍapa

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

The Purāṇa presents yajña as a dharmic convergence of human order (dvijas) and divine order (devas).

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The narrative is embedded in the Hāṭakeśvara-kṣetra māhātmya of the Nāgara Khaṇḍa.

What ritualistic prescription is mentioned?

Participation in yajña with the rightful consort (patnī-sahita), and the presence of qualified officiants (dvijas).