Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 6

Devanagari script

धारोवाच । देवशर्माख्यविप्रस्य सुताहं नागरस्य च । बालत्वे वर्तमानाया वैधव्यं मे व्यवस्थितम्

Transliteration

dhārovāca | devaśarmākhyaviprasya sutāhaṃ nāgarasya ca | bālatve vartamānāyā vaidhavyaṃ me vyavasthitam

Translation

Dhārā thưa: “Ta là con gái của vị Bà-la-môn Nāgara tên Devaśarmā. Khi còn thơ ấu, số phận góa phụ đã đến với ta.”

Word by Word

• धारः: Dhāra
• धारः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: धार (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे प्रथमा एकवचनम् (speaker tag)

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट्-लकारः (perfect), प्रथमपुरुषः, एकवचनम्; परस्मैपदम्

• देवशर्माख्यविप्रस्य: of the Brahmin named Devaśarman
• देवशर्माख्यविप्रस्य: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: देवशर्मन् (प्रातिपदिक) + आख्य (कृदन्त/प्रातिपदिक) + विप्र (प्रातिपदिक)
• Form: समासः: (देवशर्म-आख्यः) विप्रः = देवशर्माख्यविप्रः; षष्ठी-विभक्तिः एकवचनम्, पुंलिङ्गम् (genitive singular)

• सुता: daughter
• सुता: Karta (Predicate nominative/कर्ता-विशेष्य)
• Type: Noun
• Root: सुता (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे प्रथमा एकवचनम्

• अहम्: I
• अहम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: प्रथमा एकवचनम् (1st person pronoun)

• नागरस्य: of Nāgara
• नागरस्य: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: नागर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे षष्ठी-विभक्तिः एकवचनम् (genitive singular)

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक-अव्ययम्

• बालत्वे: in childhood
• बालत्वे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: बालत्व (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे सप्तमी-विभक्तिः एकवचनम् (Locative singular: in childhood)

• वर्तमानाया: while being/when I was
• वर्तमानाया: Adhikarana (Temporal circumstance/अधिकरण)
• Type: Verb
• Root: वृत् (धातु) + शानच् (कृदन्त)
• Form: वर्तमान-कालवाचकः शानच्-प्रत्ययान्तः (present participle, आत्मनेपद-भाव); स्त्रीलिङ्गे षष्ठी/सप्तमी एकवचनम्; अत्र सप्तमी-सम्बन्धः ‘बालत्वे ... वर्तमानाया’ (while being)

• वैधव्यम्: widowhood
• वैधव्यम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: वैधव्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे प्रथमा/द्वितीया एकवचनम्; अत्र प्रथमा (state as subject)

• मे: my
• मे: Sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-एकवचनम् (enclitic); ‘मम’ (of me)

• व्यवस्थितम्: was established/occurred
• व्यवस्थितम्: Kriya (Predicative state/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वि + अव + स्था (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: क्त-प्रत्ययान्तः; नपुंसकलिङ्गे प्रथमा एकवचनम्; ‘स्थापित/निश्चित’ (has been fixed/occurred)

Speaker

Dhārā

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Śaṅkhatīrtha (contextual)

Type: tirtha

Visual Art Cues

Scene: Dhārā introduces herself with quiet dignity, revealing early widowhood; her radiant ascetic form contrasts with the sorrowful content of her words, suggesting grief sublimated into tapas.

Characters & Entities

• Dhārā
• Devaśarmā

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Suffering can be transformed into spiritual determination; personal loss becomes a catalyst for dharmic practice and devotion.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The site is not named in this verse; it prepares the account that soon connects Dhārā’s vow to Śaṅkhatīrtha.

What ritualistic prescription is mentioned?

No explicit rite is stated; the verse establishes the devotee’s background for subsequent worship and austerity.