Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 5

Devanagari script

तथान्यदपि तत्रास्ति विजयाकुण्डमुत्तमम् । तत्र स्नाताऽपि वंध्या स्त्री जायते पुत्रसंयुता

Transliteration

tathānyadapi tatrāsti vijayākuṇḍamuttamam | tatra snātā'pi vaṃdhyā strī jāyate putrasaṃyutā

Translation

Lại nữa, tại đó còn có một hồ nước tối thắng tên là Vijayā-kuṇḍa. Dẫu người đàn bà hiếm muộn, chỉ cần tắm ở đó cũng được phúc lành có con trai.

Word by Word

• तथा: thus; likewise
• तथा: Sambandha (Adverbial/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तथा (अव्यय)
• Form: अव्यय; प्रकार/उपमानार्थक क्रियाविशेषण (adverb: ‘thus/so’)

• अन्यत्: another (thing)
• अन्यत्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: अन्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd); एकवचन (singular)

• अपि: also; even
• अपि: Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: अव्यय; निपात (particle: ‘also/even’)

• तत्र: there
• तत्र: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय; देशवाचक क्रियाविशेषण (locative adverb: ‘there’)

• अस्ति: is; exists
• अस्ति: Kriya (Verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अस् (धातु)
• Form: लट् (present); प्रथमपुरुष (3rd); एकवचन (singular)

• विजयाकुण्डम्: the Vijayā-pond
• विजयाकुण्डम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: विजया + कुण्ड (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd); एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (genitive determinative: ‘Vijayā’s pond’)

• उत्तमम्: excellent; best
• उत्तमम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: उत्तम (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd); एकवचन; विशेषण (agreeing with ‘विजयाकुण्डम्’)

• तत्र: there
• तत्र: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय; देशवाचक क्रियाविशेषण

• स्नाता: having bathed
• स्नाता: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: स्ना (धातु) + क्त (प्रत्यय)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle); स्त्रीलिङ्ग; प्रथमा; एकवचन; ‘स्नात’ = having bathed

• अपि: even
• अपि: Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: अव्यय; निपात (even)

• वंध्या: barren
• वंध्या: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: वंध्या (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; प्रथमा; एकवचन; विशेषण (qualifying ‘स्त्री’)

• स्त्री: woman
• स्त्री: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: स्त्री (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; प्रथमा; एकवचन

• जायते: becomes; is born (as)
• जायते: Kriya (Verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: जन् (धातु)
• Form: लट् (present); आत्मनेपद; प्रथमपुरुष (3rd); एकवचन

• पुत्रसंयुता: endowed with sons
• पुत्रसंयुता: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: पुत्र + संयुत (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; प्रथमा; एकवचन; तृतीया-तत्पुरुष/सह-सम्बन्धार्थ (associated with sons)

Speaker

Sūta (implied continuation)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Vijayā-kuṇḍa

Type: kund

Skanda Dialogue

Listener: Ṛṣis / dvijāḥ

Visual Art Cues

Scene: A serene sacred pond named Vijayā-kuṇḍa; women devotees enter the water with modesty and devotion while brāhmaṇas recite mantras on the bank; lotuses, steps (ghāṭa), and a small liṅga-shrine nearby.

Characters & Entities

• Vijayā-kuṇḍa

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

The tīrtha is celebrated as a compassionate locus of divine power where seemingly impossible obstacles are overcome through faith and sacred practice.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Vijayā-kuṇḍa, described as an excellent sacred pond within the Śrīhāṭakeśvara-kṣetra tīrtha landscape.

What ritualistic prescription is mentioned?

Snāna (ritual bathing) at Vijayā-kuṇḍa is prescribed for the blessing of progeny.