Home›Skanda Purana›Nagara Khanda›Tirtha Mahatmya›Adhyaya 152›Shloka 45
←Previous Verse
Next Verse→

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 45

Devanagari script

सूत उवाच । बाढमित्येव तैरुक्तो दाशार्हः पांडुनंदनः । तेषां तद्भारमावेश्य प्रशांतेनांतरात्मना । ययौ तीर्थानि चान्यानि कृतकृत्यस्ततः परम्

Transliteration

sūta uvāca | bāḍhamityeva tairukto dāśārhaḥ pāṃḍunaṃdanaḥ | teṣāṃ tadbhāramāveśya praśāṃtenāṃtarātmanā | yayau tīrthāni cānyāni kṛtakṛtyastataḥ param

Translation

Sūta nói: Được họ thưa rằng: “Vâng, đúng vậy!”, vị Dāśārha, con của Pāṇḍu, liền nhận lấy trọng trách ấy. Với nội tâm an tịnh, sau khi đã viên mãn việc cần làm, ngài bèn lên đường đến các thánh địa (tīrtha) khác.

Word by Word
सूतःSūta
सूतः:
Karta (Speaker/कर्ता)
TypeNoun
Rootसूत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः (Nominative/1st), एकवचनम्
उवाचsaid
उवाच:
Kriyā (Speech act/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकारः (Perfect), प्रथमपुरुषः (3rd person), एकवचनम्, परस्मैपदम्
बाढम्certainly
बाढम्:
Prayojaka/Discourse particle (Sentence particle)
TypeIndeclinable
Rootबाढम् (अव्यय)
Formअव्ययम्; अनुमतिवाचक (particle: ‘certainly/so be it’)
इतिthus
इति:
Quotation marker (उद्धरण)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formअव्ययम्; वाक्य-समाप्ति/उद्धरणसूचक (quotative)
एवindeed
एव:
Emphasis (अवधारण)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्ययम्; अवधारणार्थक (emphatic particle)
तैःby them
तैः:
Karaṇa (Instrument/Agent in passive/करण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, तृतीया-विभक्तिः (Instrumental/3rd), बहुवचनम्
उक्तःaddressed/told
उक्तः:
Karta (as predicate adjective of dāśārhaḥ/कर्तृ-विशेषण)
TypeAdjective
Rootवच् (धातु) → उक्त (क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त/PPP)
Formक्त-प्रत्ययान्त भूतकर्मणि कृदन्त; पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; कर्मणि प्रयोगः (‘having been addressed/said to’)
दाशार्हःDāśārha (Kṛṣṇa)
दाशार्हः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootदाशार्ह (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः (Nominative/1st), एकवचनम्; विशेष-नाम
पाण्डुनन्दनःson of Pāṇḍu
पाण्डुनन्दनः:
Apposition (सम्बोधन/विशेष्य-विशेषणभाव)
TypeNoun
Rootपाण्डु + नन्दन (प्रातिपदिक); पाण्डुनन्दन (समस्त-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; षष्ठी-तत्पुरुषः (‘पाण्डोः नन्दनः’)
तेषाम्of them
तेषाम्:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, षष्ठी-विभक्तिः (Genitive/6th), बहुवचनम्
तत्that
तत्:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः (Accusative/2nd), एकवचनम्; ‘that’ (as qualifier)
भारम्burden
भारम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootभार (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः (Accusative/2nd), एकवचनम्
आवेśyahaving taken on
आवेśya:
Kriyāviśeṣaṇa (Prior action/क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootआ + विश् (धातु)
Formल्यप्/त्वा-समकक्ष अव्यय-भावकृदन्त (Gerund); ‘having taken upon/entered’
प्रशान्तेनwith a calm
प्रशान्तेन:
Karaṇa (Instrumental of manner/करण)
TypeAdjective
Rootप्र + शम् (धातु) → प्रशान्त (क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त/PPP)
Formपुंलिङ्गे, तृतीया-विभक्तिः (Instrumental/3rd), एकवचनम्; ‘calmed/peaceful’
अन्तरात्मनाinner self
अन्तरात्मना:
Karaṇa (Instrumental of manner/करण)
TypeNoun
Rootअन्तरात्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, तृतीया-विभक्तिः (Instrumental/3rd), एकवचनम्; ‘inner self/mind’
ययौwent
ययौ:
Kriyā (Main action/क्रिया)
TypeVerb
Rootया (धातु)
Formलिट्-लकारः (Perfect), प्रथमपुरुषः (3rd person), एकवचनम्, परस्मैपदम्
तीर्थानिto the sacred fords
तीर्थानि:
Karma (Goal as object of motion/गत्यर्थक-कर्म)
TypeNoun
Rootतीर्थ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः (Accusative/2nd), बहुवचनम्
चand
च:
Samuccaya (Connector/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-बोधक अव्यय (conjunction)
अन्यानिother
अन्यानि:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootअन्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः (Accusative/2nd), बहुवचनम्
कृतकृत्यःhaving fulfilled his purpose
कृतकृत्यः:
Karta (as predicate adjective/कर्तृ-विशेषण)
TypeAdjective
Rootकृत + कृत्य (प्रातिपदिक); कृतकृत्य (समस्त-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; कर्मधारयः (‘कृतं कृत्यं येन’/‘one whose duty is done’)
ततःthereafter
ततः:
Apādāna/Temporal (Source/sequence)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय/तद्-तसिल्)
Formतसिल्-प्रत्ययान्त अव्यय (ablatival adverb: ‘from there/thereafter’)
परम्further/then
परम्:
Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootपर (प्रातिपदिक)
Formअव्ययवत् प्रयोगः; काल/क्रमवाचक (adverb: ‘then/further’)
Speaker

Sūta

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Vāsudeva-kṣetra (departure point) and other tīrthas (unspecified)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Śaunaka and the Naimiṣāraṇya sages (standard Sūta frame; implied)

Visual Art Cues

Scene: Sūta narrates as the Pāṇḍu-nandana (a Pāṇḍava) respectfully accepts a charge from local devotees/elders, then departs with composed mind toward a chain of tīrthas; travel imagery with staff, attendants, and distant shrines.

Characters & Entities
S
Sūta
D
Dāśārha (Kṛṣṇa epithet)
P
Pāṇḍunandana (Pāṇḍava)
T
Tīrthas

FAQs

Having completed one sacred duty with inner peace, the pilgrim continues onward—tīrtha-yātrā is portrayed as purposeful and dharmic.

The narrative transitions from the chapter’s highlighted Cakrapāṇi/Badarī-related tīrtha to other tīrthas, indicating a broader pilgrimage circuit.

No direct rite; it describes assuming a duty (bhāra) and proceeding on tīrtha-yātrā after fulfilling obligations.

←Previous Verse
Next Verse→