Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 69

Devanagari script

यस्मात्केलीमयं रूपं विधाय त्वं सहस्रधा । अनेकैर्विकृतै रूपैः समाहूताग्निमध्यतः

Transliteration

yasmātkelīmayaṃ rūpaṃ vidhāya tvaṃ sahasradhā | anekairvikṛtai rūpaiḥ samāhūtāgnimadhyataḥ

Translation

Bởi vì ngươi đã hóa hiện thân tướng kỳ diệu như trò thần du, muôn vẻ ngàn hình; và—mang lấy nhiều dáng hình biến hóa khiến người kính sợ—đã được thỉnh mời từ chính giữa ngọn lửa tế tự thiêng liêng,

Word by Word

• यस्मात्: because (from which reason)
• यस्मात्: Apadana/Hetu (Source/Cause/अपादान-हेतु)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (5th/Ablative), एकवचन; हेत्वर्थे (because/from which)

• केलीमयम्: playful / consisting of sport
• केलीमयम्: Visheshana (Adjectival/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: केली (प्रातिपदिक) + मयट् (तद्धित)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; तद्धितान्त (मयट् = 'made of/consisting of'); रूपम् इत्यस्य विशेषणम्

• रूपम्: form
• रूपम्: Karman (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: रूप (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन

• विधाय: having made
• विधाय: Purvakala-kriya (Prior action/पूर्वकालक्रिया)
• Type: Verb
• Root: वि + धा (धातु)
• Form: क्त्वान्त-अव्यय (absolutive/gerund), 'having made/arranged'

• त्वम्: you
• त्वम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: मध्यमपुरुष-सर्वनाम, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन

• सहस्रधा: a thousandfold
• सहस्रधा: Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: सहस्रधा (अव्यय)
• Form: प्रकारवाचक-अव्यय (adverb: in a thousand ways)

• अनेकैः: with many
• अनेकैः: Visheshana (Adjectival/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अनेक (प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), बहुवचन; रूपैः इत्यस्य विशेषणम्

• विकृतैः: with altered / transformed
• विकृतैः: Visheshana (Adjectival/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: वि + कृ (धातु) → विकृत (कृदन्त-क्त)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्तः (past passive participle used adjectivally), पुं/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), बहुवचन; रूपैः इत्यस्य विशेषणम्

• रूपैः: by/with forms
• रूपैः: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: रूप (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), बहुवचन

• समाहूता: having been summoned / called
• समाहूता: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: सम् + आ + हु (धातु) → समाहूत (कृदन्त-क्त)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्तः (past passive participle), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; (त्वम्) इत्यस्य विधेय-विशेषणम्

• अग्निमध्यतः: from the midst of the fire
• अग्निमध्यतः: Apadana (Source/अपादान)
• Type: Indeclinable
• Root: अग्नि (प्रातिपदिक) + मध्य (प्रातिपदिक) + तस् (तद्धित/अव्ययीभावार्थ)
• Form: अव्ययीभाव-समासः; पञ्चमी-अर्थे अव्यय (from the midst of fire)

Speaker

Devadeva (Śiva)

Tirtha Mahatmya

Type: kund

Visual Art Cues

Scene: From the blazing center of a sacred fire, the goddess emerges in multiple playful, transformed forms—some benign, some fierce—like a thousand reflections, while priests and devotees invoke her with mantras.

Characters & Entities

• Śiva (Devadeva)
• Kelīśvarī (Goddess)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Divine grace can manifest powerfully when invoked with devotion—here symbolized by the Goddess being called forth from the consecrated fire and assuming many forms for protection and līlā.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The verse occurs within Nāgarakhaṇḍa’s Tīrthamāhātmya; the immediate snippet emphasizes the tīrtha-setting of invocation (agni), though the specific place-name is not stated in this single verse.

What ritualistic prescription is mentioned?

Invocation from the sacrificial fire (agni) is implied—i.e., calling the deity through consecrated rite—though no detailed procedure is specified in this line alone.