Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 59

Devanagari script

ततो भग्नान्सुरान्दृष्ट्वा सगणो वृषवाहनः । दर्शयामास चात्मानं देवानाश्वासयन्निव

Transliteration

tato bhagnānsurāndṛṣṭvā sagaṇo vṛṣavāhanaḥ | darśayāmāsa cātmānaṃ devānāśvāsayanniva

Translation

Bấy giờ, thấy chư thiên tan tác và bại trận, Đấng mang cờ hình bò (Śiva), cùng đoàn tùy tùng, liền hiện thân—như thể đang an ủi và trấn an các devas.

Word by Word

• ततः: then
• ततः: Sambandha (Context/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: अव्यय; काल/क्रमवाचक अव्यय (adverb of sequence)

• भग्नान्: broken, defeated
• भग्नान्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: भग्न (कृदन्त; √भञ्ज्)
• Form: भूतकृदन्त (PPP/क्त), पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), बहुवचन; विशेषण

• सुरान्: the gods
• सुरान्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: सुर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), बहुवचन

• दृष्ट्वा: having seen
• दृष्ट्वा: Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
• Type: Indeclinable
• Root: दृश् (धातु)
• Form: क्त्वान्त (absolutive/gerund), अव्ययभाव

• सगणः: with his retinue
• सगणः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: स + गण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; समास: स (सह) + गणः = सगणः (अव्ययीभाव, ‘with attendants’)

• वृषवाहनः: the Bull-bannered/one whose vehicle is the bull (Śiva)
• वृषवाहनः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: वृष + वाहन (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता), एकवचन; समास: वृषः वाहनम् यस्य (बहुव्रीहिवत्-प्रयोगे उपाधि), प्रचलित-तत्पुरुष/उपपदसमास रूपेण ‘bull-vehicle’

• दर्शयामास: showed, revealed
• दर्शयामास: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: दृश् (धातु)
• Form: लिट् (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन, परस्मैपद; णिच् (causative) आधार: √दृश् → दर्शयति

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)

• आत्मानम्: himself
• आत्मानम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: आत्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन

• देवान्: the gods
• देवान्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), बहुवचन

• आश्वासयन्: comforting
• आश्वासयन्: Karta (Agent-participle/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: आ + श्वस् (धातु)
• Form: वर्तमानकृदन्त (present participle/शतृ), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; णिच् (causative) ‘to comfort’

• इव: as if
• इव: Sambandha (Comparison/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: इव (अव्यय)
• Form: उपमावाचक अव्यय (particle of comparison)

Speaker

Narrator (Purāṇic narration; not explicitly marked in the verse)

Tirtha Mahatmya

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: The devas appear scattered and shaken; Śiva, bull-bannered, arrives with gaṇas—his presence itself calming, protective, and commanding.

Characters & Entities

• Śiva (Vṛṣavāhana)
• Gaṇas
• Devas

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

When dharma is distressed, Śiva manifests to protect, reassure, and restore divine order.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

This verse occurs within the Nāgarakhaṇḍa’s Tīrthamāhātmya context, but no specific tīrtha is named in this line itself.

What ritualistic prescription is mentioned?

None is stated here; the verse is narrative, describing Śiva’s appearance before the devas.